İntrakranial cerrahide 3 saati geçen vakalarda kan laktat seviyelerinin postoperatif morbitide ve mortalite üzerine etkileri

Amaç: Bu çalışma, kraniyotomi hastalarının yönetiminde serum laktat seviyelerinin önemini belirlemeyi hedeflemektedir Materyal-Metod: Çalışma etik kurul onayı alındıktan sonra bu çalışma, 01.11.2022- 01.04.2023 tarihleri arasında yapıldı. Hastaların sözlü ve yazılı onayı alındıktan sonra, Dicle Üniversitesi ameliyathanesinde 3 saati geçen kraniyotomi cerrahi girişimi planlanan ASA I-II-III grubundan 18-75 yaş arası 50 erişkin hasta verileri toplandı ve analiz edildi. Bulgular: Çalışmamıza yaş ortalaması 43.06 ±15.8 ve %58'i (n=29) kadınlardan oluşan toplam 50 hasta dahil edildi. Hastaların preoperatif anestezi risk durumuna göre; ASA 1 hastaların %8'inde, ASA 2 %74'ünde ve ASA 3 %18'inde saptandı. Hastaların %42'sinde (n=21) en az bir komorbid hastalık saptandı. En sık saptanın komorbidite Hipertansiyon idi. Hastaların %84'ü (n=42) intrakranial kitle nedeniyle opere edilmiştir. Hastaların yaklaşık %85'inin intrakranial kitlelerden oluşan çalışmamızda, ortalama cerrahi süresi 305 dk, ortalama anestezi süresi 334 dk olarak kaydedilmiştir. Verilen sıvı miktarı ortalaması 756 ml olarak kaydedilirken 6 hastaya bir defa 5 hastaya ise 2 defa eritrosit (ES) süspansiyonu verildiği görüldü. Hastaların postoperatif ilk saatlerde bakılan laktat değeri 2.2±1.3 ve postoperatif 24.saatte laktat değeri 1.8 ±1.2 saptandı. Postoperatif 24.saatte hastaların %92'sinin (n=46) GKS değeri 15 bulundu. Toplam mortalite %4 (n=2) saptandı. Cerrahi süreyle intraoperatif laktat seviyelerinin başlangıç, 2.saat, 4.saat ve 6.sattleri arasında herhangi bir korelasyon saptanmazken 8.saat laktat arasında pozitif yönde korelasyon saptandı. Ameliyat süresiyle ilişkili laktat seviyeleri süre ilerledikçe bir önceki laktat seviyesiyle varolan pozitif korelasyon daha da güçlenmektedir (p<0.001 her biri için). Buna göre en güçlü korelasyon dördüncü ve altıncı saat laktat değeri arasındadır. Hastaların ameliyat başlangıcındaki ortalama laktat değeri 1.576 saptanmış olup süre ilerledikçe bu seviyeler yükselmektedir. BMI ile hiçbir laktat seviyesi arasında herhangi bir korelasyon saptanmadı. Anestezi süresi, morbiditesi olan grupta (n=33) ortalama 349.09 dakika ve standart sapma 73.80 dakika iken, morbiditesi olmayan grupta (n=17) ortalama 307.06 dakika ve standart sapma 69.98 dakika idi (P=0.046). Cerrahi süreler de benzer şekilde, morbiditesi olan grupta ortalama 320.00 dakika ve standart sapma 72.59 dakika iken, morbiditesi olmayan grupta ortalama 277.06 dakika ve standart sapma 69.98 dakika idi (P=0.041). Yaş, kilo ve BMI (vücut kitle indeksi) açısından iki grup arasında anlamlı bir fark bulunmadı. Yaş için p-değeri 0.943, kilo için p-değeri 0.264 ve BMI için p-değeri 0.534 olarak hesaplandı. Hastanın laktat değerleri, ASA skorları, ek hastalık bulgusu vb özellikler açısından gruplar arasında anlamlı fark saptanmadı. Anestezi süresi ile morbidite arasındaki ilişki ROC analizi ile incelendiğinde cut-off değeri 330 olduğunda sensitivite %49, spesifisite %83 saptanmıştır. Bu cut-off değerinde AUC (eğri altında kalan alan) %67 (95%CI: 0.503-0.827) saptanmıştır. Sonuç: Mevcut literatür ve çalışmanızın bulgularına göre, ameliyat süresinin artması hem intraoperatif hem de postoperatif laktat seviyelerinde yükselme ile ilişkilidir. Bu yükselen laktat seviyeleri, morbidite ve mortalite artışına yol açabilir.