İş doyumunun performansa etkisinde mutluluğun rolü

İş doyumunun performansa etkisinde mutluluğun rolünü araştırmayı amaçlayan tez çalışması pozitif örgütsel davranış alanında güncel bir araştırma konusu olan mutluluğun çalışan performansına etkilerini ortaya çıkarmayı ve bu etkilerini incelemeyi hedeflemektedir. Yazında uzun yıllardır tartışılan "Mutlu çalışanlar daha verimli midir?" sorusuna ilişkin olumlu bir tutum olan iş doyumunun performansa etkisinde mutluluğun rolünün ne olduğu çalışmanın sorunsalını oluşturmakta ve bu etkinin sorgulanarak alan yazına katkı sağlanması araştırmanın önemini oluşturmaktadır. Mutluluk, TDK sözlüğünde "Bütün özlemlere eksiksiz ve sürekli olarak ulaşılmaktan duyulan kıvanç durumu, ongunluk, kut, saadet, bahtiyarlık" olarak tanımlanmaktadır. Bilim çevreleri mutluluğu "bireyin çevresindeki olaylar ve koşullar ile kendi içindeki oturmuş eğilim ve davranışları arasındaki uyumun bir fonksiyonu" olarak betimlemektedirler. Bu fonksiyon, maksatlı olarak özenle seçilen istemli davranışlarla yeniden düzenlenebilme olasılığı taşımaktadır. Mutluluğu örgütsel düzeyde ele alan öncü araştırmalarda çalışanlara iş yerinde işlerini yaparken iyi mi yoksa kötü mü hissettikleri sorulur. İyi hislere neden olanlar ile kötü hislere neden olan olayların ayrışmakta olduğu görülür. İlerki çalışmalarda, iyi hislere neden olan olayların çalışanların motivasyonlarını ve kaliteyi arttırırdığı, bununla birlikte işten ayrılmaları azaltmakta olduğu anlaşılır. Ancak genel olarak iş doyumu üzerinde yoğunlaşan çabalar dışında, örgüt içi çalışan mutluluğu akademik araştırmalara pek konu edilmemiştir. Geçen 20 yıl zarfında işyerinde bazı mutluluk formları veya pozitif duygularla ilgili deneyimler konusunda birtakım yapılar araştırılmış olmakla beraber pek çoğu işyerinde pozitif duygular, pozitif haller ve tutumlar üzerinde durmuş, ancak bir bütün olarak işte mutluluk olgusu ele alınmamıştır. Bu çalışma kapsamında iki ayrı araştırma yürütülmüştür. İlk araştırma İtalya"da bulunan Pavia Üniversitesi, Beyin ve Davranış Bilimleri Bölümü"nde araştırma modeline uygun ölçeklerin değerlendirilmesi, düzenlenmesi ve soru formuna uyarlanması ile gerçekleştirilmiş, pilot çalışmanın ardından 2017 Haziran-Temmuz aylarında hedef gruplara e-posta ile dağıtılarak geçerli toplam 409 yanıt elde edilmiştir. Bu araştırma bulguları; işte mutluluğun iş doyumu ile çalışan performansı arasında; tam aracılık rolü oynadığı, performansı olumlu yönde etkilemekte olduğu ve iş doyumunun performansı ancak mutluluğun geliştirici yöndeki katkısı ile yordadığını ortaya çıkarmıştır. Diğer bir araştırma, aynı ölçekler ile Türkiye'de Aralık 2017-Ocak 2018'de kolayda örneklem yöntemi ile tekrarlanmış, toplam 550 geçerli yanıt elde edilmiştir. Türkiye'de elde edilen bulgulara göre; işte mutluluğun çalışan performansı üzerindeki olumlu etkisi ancak iş doyumu ile birlikte oluşmaktadır. İşte mutluluğun performans üzerinde doğrudan bir etkisi olmamakta, bununla birlikte iş doyumu ile performans arasında tam düzenleyicilik yönünde bir katkısı bulunduğunu görülmektedir. Bu bulgulara göre, her iki araştırma çalışan performansının işte mutluluk ile geliştirilmesinin mümkün olabileceğine dair yeni kanıtlar sağlamaktadır. Anahtar Kelimeler: İş Doyumu, Olumlu Duygular, Olumsuz Duygular, İşte Mutluluk, Çalışan Performansı