İşitme engelli gençlerle iş başvuru dosyası (portfolyo) geliştirme çalışmalarının incelenmesi: Eylem araştırması

Eğitimin başarısı, hayat ve iş başarısını tam olarak temsil etmese de, iş başvurularında ve işe kabulde; iyi notlar, çeşitli sertifikalar, iyi hazırlanmış bir iş başvuru dosyası (portfolyo) ve parlak bir eğitim geçmişi temel belirleyiciler olmaktadır. Eğitim alan her öğrenci gibi işitme engelli öğrencilerin de edindikleri mesleklerini devam ettirebilmeleri ve hayatlarını sürdürebilmeleri için, bir işe başvurmaları ve bir mesleğe yerleşmeleri gerekmektedir. İşitme engelli yüksekokul mezunları yaptıkları iş başvuru görüşmelerinde işitme sorunlarından kaynaklanan iletişim problemleri nedeniyle birtakım olumsuzluklar, önyargılar ve zorluklarla karşılaşabilmektedirler. Bu nedenle işitme engelli mezunların iş başvurularında; tasarımcı ve sanatsal kişiliklerini yansıtabilecekleri, özgün tasarımlarını gösterebilecekleri, eğitimleri süresince kazandıkları birikimlerini kanıtlayabilecekleri ve işverenle iletişimlerine görsel açıdan destek sağlayacak iş başvuru dosyası (portfolyo) hazırlamak önemlidir. Ayrıca bu dosyanın hazırlanma sürecinde işitme engelli öğrencilerin akademik dil ve sanatsal kazanımlarının iş hayatına aktarılmasındaki sunumun öğretilmesi ve etkinleştirilmesi de aynı derecede önemlidir. İşitme engelli öğrencilerin bu dosyaları hazırlamazlarsa ve hazırlanma sürecini anlatamazlarsa, toplumsal önyargılarla birlikte pek çok iş başvurusunda dikkate alınmadıkları gözlenmiştir.Bu çalışmada; Anadolu Üniversitesi Engelliler Entegre Yüksekokulu Grafik Tasarım Bölümü dördüncü sınıfında okuyan on işitme engelli öğrencinin Portfolyo Tasarımı I ve Portfolyo Tasarımı II dersleri kapsamında oluşturdukları iş başvuru dosyası geliştirme çalışmaları (hem ürün geliştirme, hem de gelişim süreci) sistematik ve analitik olarak incelenmiştir.Bu çalışma süresince portfolyo tasarımlarının hazırlanma ve uygulama aşamasında her öğrenci kendi dosyasından sorumlu kılınmıştır. Öğrenciler öncelikle grafik tasarımı ve tasarımcı kişiliklerini birlikte yansıtacak logo tasarımı yapmışlardır. Tasarladıkları bu logoları kullanarak kartvizit, antetli kağıt ve zarf hazırlayarak tasarımcı kimliklerini meydana getirmişlerdir. Bu kimliklerini föy dosya, cd, cd zarfı üzerine taşımışlardır. Daha sonra özgeçmişlerini anlatan creative cv'ler hazırlamışlardır. Hazırladıkları dosyalara koymayı planladıkları çalışmaların görsellerinin sayfa düzenlerini geliştirerek bir sonraki aşamada da portfolyo çantalarını oluşturmuşlardır.Bu araştırma gayretlerinin sonucunda öğrencilerde çeşitli değişimler gözlenmiştir:?Eleştiri yapmayı ve eleştiri almayı (öğretmen eleştirisi almayı, arkadaş eleştirisi almayı ve arkadaşlarının işlerini eleştirmeyi) öğrenmişlerdir. Akran eleştirisinin rekabet ortamı oluşturmasıyla (paylaşım) yaratıcılıklarını olumlu olarak etkilemiş, üretkenliklerini arttırmıştır.?Eleştiri dilini öğrenmişlerdir. Eleştiri dilini öğrenmeleri, yapılan eleştirileri doğru değerlendirmeleri tasarımlarına olumlu katkılar sağlamıştır.?Sanatsal tartışmayı öğrenmişlerdir. Sanatsal konuşma, tartışma ve paylaşım, fikir alışverişi yaratıcılıklarına olumlu etkiler sağlamıştır.?Ders içinde olayı kavratmak ve neden sonuç ilişkisini daha iyi anlama ve algılamalarını sağlamak için görsel malzeme kullanmanın (örnek gösterme) öğrencilerin tüm çalışmaları üzerinde olumlu sonuçlar vermiştir.?Öğrencilerin ders içinde soru-cevap yöntemi ile fikir alışverişi yapmaları ve birbirleriyle iletişimleri sağlanmıştır. Böylece, öğrenciler tasarımlarında yaratıcı çözümler üretmiş, süreç içinde birbirleri arasındaki fikir alışverişini devam ettirmiş ve soru sorabilme yetenekleri gelişmiştir.?Sonuçta sanatsal soru sorabilme yetenekleri gelişmiştir. Gurup çalışmaları yaparak söz almalarına, fikirlerini sözel ve görsel olarak ifade edebilmelerine olanak sağlanmıştır. Böylece özgüvenleri gelişmiş, ayrıca teorik, sanatsal ve mesleki bilgileri zenginleşmiştir.Yapılan çalışmanın mezun olan öğrencilere görsel açıdan etkili ve dikkat çeken bir portfolyo kazandırdığı görülürken ayrıca; etkili ve dikkat çekecek şekilde hazırlanan bu dosyaların öğrencilerin iş ararken yapacakları görüşmelerde işitme sorunlarından kaynaklanan iletişim problemlerini en aza indireceği ve bildiklerine kanıt oluşturarak mesleki yeterliklerini ve becerilerini işverene göstermede ve anlatmada etkin bir rol oynayacağı beklenmektedir.İşitme engelli gençlerin toplum içinde etkin ve üretken birer birey olarak yer alma istek ve uğraşları kapsamında yapacakları İş Başvuru Dosyası (Portfolyo) geliştirme çalışmalarının, işiten bireylerin ve işverenin onlar hakkındaki olumsuz ön yargılarının değişmesine olumlu yönde etki edebileceği düşünülmektedir.Bu araştırmanın verilerinin aynı zamanda işitme engelli öğrencilerin akademik dil ve sanatsal kazanımlarıyla ilgili ulusal ve uluslararası alanyazına katkıda bulunması beklenmektedir.Anahtar Kelimeler: İş Başvuru Dosyası (Portfolyo), İş Başvurusu, İşitme Engellilerin Eğitimi, Görsel ve Dilsel İfade, Eylem Araştırması