İşsizlik, enflasyon ve döviz kurunun ekonomik büyüme üzerine etkileri: Türkiye örneği (2003-2015)

Dünya ekonomilerinde yıllardır tartışılan en büyük sorunların başında işsizlik, enflasyon ve döviz kuru gelmektedir. Politika yapıcılar bu üç makoekonomik değişkenin ekonomide meydana getireceği olumsuz etkilerini azaltmak için birçok politika geliştirmektedirler. Bu çalışmada işsizlik enflasyon ve döviz kurunun ekonomik büyüme üzerindeki etkileri araştırılmaya çalışılmıştır. Bunun için Türkiye ekonomisi örnek alınarak 2003Q1-2015Q4 üç aylık verileri kullanılarak analiz edilmiştir. Kullanılan değişkenler, büyüme verisi olarak GSYH, TÜFE, mevsimsellikten arındırılmış işsizlik oranları ve reel döviz kurudur. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde ekonomik büyümenin tanımı kapsamı amaçları incelenerek büyüme modelleri araştırılmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde ise işsizlik enflasyon ve döviz kuru değişkenlerinin tanımı yapılarak bu üç makro değişkenin ayrı ayrı büyüme üzerindeki etkisi incelendikten sonra üçüncü bölümde literatür taraması yapılıp ekonometrik uygulamaya geçilmiştir. Uygulama aşamasında serilerin birim kökleri incelenerek ADF testi uygulanmış ve eş bütünleşme yöntemi kullanılarak bu serilerin eşbütünleşik olup olmadıkları ve uzun dönemde bir ilişkinin olup olmadıkları incelenmiştir. Son olarak kurulan modelde büyüme üzerinde en etkili değişkenin hangisi olduğunun ve etkili bulunan değişkenin politika aracı olarak kullanılabilirlik durumu varyans ayrıştırması ve etki tepki analizi ile ölçülerek bulmaya çalışılmıştır. Ancak kurulan modelde büyüme üzerindeki tek etkili değişkenin (reel döviz kuru) olması nedeniyle varyans ayrıştırması analizine gerek kalmamıştır. Etki tepki analizi sonrasında ise reel döviz kurunda meydana gelen bir standart hatalık şok karşılığında büyüme (GSYH) değişkeni üçüncü döneme kadar dengede iken dört ve beşinci dönemde büyümede azalma görülmektedir. Altıncı dönemden itibaren sekizinci döneme kadar büyüme değişkeninde artış görülmekte; dokuzuncu dönemden itibaren tekrar azalma görülmektedir. Anahtar Kelimeler: İşsizlik, Enflasyon, Döviz Kuru VAR Analizi.