İzmir'de hemşehri dayanışmasının kent kültürü üzerindeki etkileri

Hemşehrilik, kente göç eden bireylerin gündelik hayatta yaygın olarak kullandıkları bir ilişki türüdür; bu yönüyle ana konusu hemşehrilik olmayan çalışmalarda bile değinilen bir olgudur. Bu tür ilişkiler modern ile geleneksel arasında, geleneksel olana daha yakın, kent ile kır arasında kıra daha yakın görünmektedir. Bu nedenle çoğunlukla geçici ve süreç içinde kaybolacağı düşünülen hemşehrilik ilişkileri, kentsel mekanda kümelenmeler yaratmaktadır.Hemşehri birlikleri kentte kalmayı amaçlayan, kent toplumunun üyesi olma sürecine giren, yavaş ya da hızlı sosyalleşen bireylerin organize olduğu sosyal gruplardır. Yörelerinden getirdikleri değer norm sistemleriyle kültürel kimliklerini de korumak isteyen ve kültür şokunu aşmak için dayanışmayı esas alan yeni kentliler, eski ve yeni değerleri zaman içinde uzlaştırırlar. Böylece kentlere gelip burada zaman içinde tutunmaya çalışan bireyler kendilerine özgü yeni bir kent kültürünün oluşumunu sağlamışlardır. Bu kültür zaman zaman kentin yerleşik kültürü ile gerilimler yaşasa da günümüz kentlerinin genel karakteristik özelliklerini oluşturmaktadır.Kente uyum sürecinde kentleşmenin yetersizliği, kentin sosyo-ekonomik alt yapısının ve kentsel kurumların kentlere göç eden insanların sorunlarını çözmede yeterli olmaması, bireyin kentlileşmesinde yeterli etkiyi yaratamamaktadır. Kente göçen bireyler kendi aralarında dayanışma temeline dayanan ilişkiler kurmaktadır. Kentsel alanlarda dayanışmayı gerekli kılan bir diğer unsur kırdan göçen bireylerin kentte ayakta kalabilmek ve geldikleri yere göre daha iyi koşullara kavuşmak için dayanışmak zorunda oluşlarıdır; çünkü kente göçenler için kent, kendisine yabancı unsurların bulunduğu, kırsal çevreyle veya geldiği yerle benzerlik göstermeyen bir alandır. Dolayısıyla birey yabancısı olduğu bir ortama uyum sağlamak en azından yalnız kalmamak için kendisi ile aynı kültürel geçmişten gelen bireylerle iletişim kurmaya çalışır. Böylece aynı yerleşim birimlerinden, aynı köy, aynı ilçe, aynı il ve aynı coğrafi yörelerden gelenlerin bir arada toplandığı görülür. Pek çok çalışmada ?kümelenme? diye nitelendirilen bu durum aslında hemşehrilerin kentsel ortamda bir arada olma reflekslerinin bir ürünüdür.İzmir'in yaşamakta olduğu yoğun göç deneyimi, Türkiye'nin içinde bulunduğu değişim ve dönüşümlerin etkisiyle şekillenmektedir. Bununla beraber her kent değişen şartlar içinde, barındırdığı çelişkilerle, kendine özgün koşulları ile biçimlenmektedir. İzmir'in göçle oluşmuş 22 mahallesine odaklanarak gerçekleştirilen bu çalışma; belirli ölçütlere göre seçilmiş örnek bir alanda hemşehri dayanışmasının kent kültürü üzerinde etkilerini ortaya koymaya çalışmaktadır.