Kademeli olarak azalmış stres eşiği modeline göre yapılan girişimlerin demanslı birey ve ailesinin bakım sonuçlarına etkisinin incelenmesi

Amaç:"Alzheimer Hastalığında Yaşam Kalitesi Ölçeği'nin (AH-YKÖ)" geçerlik ve güvenirlik çalışmasını gerçekleştirmek" ve "Azalmış Stres Eşiği Modeli'ne (ASEM) göre yapılan girişimlerin AH olan birey ve aile sonuçlarına etkisini değerlendirmektir. Yöntem: Metodolojik ve deneysel olmak üzere iki aşamadan oluşmaktadır. Metodolojik olarak AH-YKÖ'nin geçerlik ve güvenirlik çalışması 72 hasta ve bakım veren ile yapılmıştır. Deneysel aşama; dahil edilme kriterlerine uygun hasta ve bakım verenlerin evlerinde 70 hasta ve bakım veren ile girişim ve karşılaştırma gruplu pretest-posttest1-posttest2 izleme modeli kullanılarak yapılmıştır. Veriler 'Sosyodemografik Özellik Formu', 'AH-YKÖ' 'Bakım Veren Yükü Envanteri', 'Beck Depresyon Ölçeği', 'WHOQOL-BREF', 'NPI', 'GYA' kullanılarak toplanmıştır. Girişim grubundaki hasta ve yakınlarına ASEM'e dayalı girişimler karşılaştırma grubuna rutin bakım uygulanmış olup altı ayda toplam dört ev ziyareti yapılmıştır. Bulgular: Birinci aşamada AH-YKÖ'nin hastalar için cronbach alfa iç tutarlılık güvenilirlik katsayısı 0.84, bakım verenler için 0.77 olup yüksek derecede güvenilir olduğu saptanmıştır. İkinci aşamada girişim ve karşılaştırma grupları arasında bakım verenlerin yük, depresyon, yaşam kalitesi puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Ancak girişim grubunda bakım verenlerde incelenen tüm değişkenler izlem süresince istatistiksel olarak anlamlı bir iyileşme göstermiştir. Hastaların NPI, GYA, AH-YKÖ'nin hasta yakını versiyonu puanları arasında da iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Sonuç: AH-YKÖ geçerli ve güvenilirdir. İkinci aşamada girişim ve karşılaştırma grubunda bakım verenlerin yük, depresyon ve yaşam kaliteleri benzer bulunmuştur. Ancak ASEM'e dayalı olarak hazırlanıp sunulan bakım, AH olan bireye bakım veren aile üyelerinin bakım veren yükü ve depresyon düzeylerini azaltmada, yaşam kalitelerini ise arttırmada anlamlı bir iyileşme sağlamıştır. Anahtar Sözcükler: Demans, RCT, ASEM