Kadın doğum kliniklerinde çalışan hekim, hemşire ve ebelerin doğum şekli tercihleri, tercihlerin nedenleri ve bu tercihlerin nedenlerini etkileyen faktörlerin incelenmesi

Gebelik ve doğum, bir kadının hayatını etkileyen önemli durumlardan biridir. Kadınlar gebelik boyunca biyolojik, fizyolojik ve psikososyal değişiklikler yaşar. Doğum; doğal, fizyolojik bir olay olsa da kadınların yaşantısında önemli bir stres kaynağıdır. Normal doğum, hiçbir dış müdahalenin gerçekleştirilmediği, kadının içgüdülerinin yönlendirdiği, aktif olarak yer aldığı bir olaydır (2). Sezaryen doğum, abdominal insizyon ve daha sonra uterus duvarındaki insizyon ile fetusun doğumu olarak tanımlanmaktadır (97). Dünya genelinde ve ülkemizde görülen yüksek sezaryen oranları evrensel bir sorun haline gelmiştir. Yüksek sezaryen oranlarının düşürülmesine yönelik yapılması gerekenlere ve bu alandaki literatüre katkı sağlayacağının düşünülmesi amacıyla yapılan çalışma tanımlayıcı tipte bir çalışmadır. Araştırmanın evrenini Başkent Üniversitesi Ankara Hastanesi ve Etlik Zübeyde Hanım Kadın Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde görev yapan, kadın doğum kliniklerinde görevli sağlık personelinden hekim, hemşire ve ebeler oluşturmuştur. Örnekleme yöntemine gidilmemiş, katılmaya gönüllü tüm sağlık personeli (125 kişi) çalışmaya dâhil edilmiştir. Araştırmanın verileri, araştırmacı tarafından literatür taranarak oluşturulan, Tanıtıcı Bilgi Formu ve Doğum Şekli Tercihleri ve Nedenlerini Sorgulama Formu kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde SPSS (IBM SPSS Statistics) 27paket program kullanılmıştır. Bulguların yorumlanmasında frekans tabloları ve tanımlayıcı istatistikler kullanılmıştır. İki nitel değişkenin ilişkilerinin incelenmesinde "Pearson-χ 2 " çapraz tabloları kullanılmıştır. Araştırmaya katılanların yaş ortalamasının 27,42±5,19 (yıl) olduğu tespit edilmiştir ve %45,6'sı 25-29 yaş grubunda olduğu belirlenmiştir. Kadın doğum kliniklerinde görevli hekim, hemşire ve ebelerin mesleklere göre vajinal doğumu tercih etme oranları hekimlerde %16,2 hemşirelerde %52,7 ve ebelerde %31,1' dir. Sezaryeni tercih etme oranları hekimlerde %47,1 hemşirelerde %39,2 ve ebelerde %13,7 şeklindedir. Hekimlerin ağırlıklı olarak sezaryen tercih ettiği, hemşire ve ebelerin ise ağırlıklı olarak vajinal doğum tercih ettiği belirlenmiştir.(χ2=14,925; p<0,001). Vajinal doğumu tercih edenler % 57,6 oranında daha az komplikasyon olması nedeniyle, sezaryeni tercih edenler iii ise % 80,8 oranında vajinal doğumun uzun vadede olumsuz etkileri olması sebebiyle tercih edildiği belirlenmiştir. Çalışmaya katılanlardan tercih ettiği doğum şekli vajinal doğum olan %97,3'ünün danışanlara vajinal doğum önerdiği, tercih ettiği doğum şekli sezaryen olan %58,8'inin ise danışanlara sezaryen önerdiği belirlenmiştir. Hekimlerin ve hemşirelerin ağırlıklı olarak tıbbi gerekçe olmadan sezaryeni hak olarak gördüğü, ebelerin ise ağırlıklı olarak tıbbi gerekçe olmadan sezaryeni hak görmediği belirlenmiştir. Danışanlara önerilecek doğum şekli ile katılımcıların kendisinin tercih edeceği doğum şekli arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki tespit edilmiştir (χ2=49,926; p<0,001). Danışanlara vajinal doğum önerenlerin %97,3'nün tercih ettiği doğum şeklinin vajinal doğum olduğu, danışanlara sezaryen önerenlerin %58,8'i tercih ettiği doğum şeklinin sezaryen olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak çalışmada hekimlerin ağırlıklı olarak sezaryeni, ebe ve hemşirelerin ağırlıklı olarak vajinal doğumu tercih ettikleri bulunmuştur. Kendi tercihlerinde sezaryeni tercih eden tüm sağlık personelinin özellikle hekimlerin, gebelerin de sezaryenle doğum yapmalarına olumlu bakacakları ve sezaryen doğum oranlarının bu nedenle azaltılamayacağı düşünülmektedir. Bu nedenle anne-baba adayı olan sağlık personelinin de özellikle hekimlerin, doğuma hazırlık eğitimlerine katılmaları için teşvik edilmesi, vajinal doğuma olumlu bakmalarını sağlamak yönünden önerilir. Anahtar Kelimeler: Doğum Şekli Tercihi, Vajinal Doğum, Sezaryen, Hekim, Hemşire, Ebe