Kadınlarda beden algısının spor yapmaya etkisi (Elazığ İli Örneği)

Beden algısı kişinin vücudunun çeşitli bölümlerini bütüncül olarak değerlendirmesi neticesinde bir yargı oluşturmasıdır. Günümüzde kadın bedenine atfedilen beklentilerin çeşitli dinamiklerle değiştiği bir süreç yaşanmaktadır. Kadının tarihsel süreçte güzellik ve letafet özelliklerine zayıf/formda/fit bedene sahip olmak da eklenerek kadın olgusunu dönüştürmüştür. Bu araştırma; Elazığ İl merkezindeki spor salonlarına giden kadınların beden algılarının spor yapmaya etkilerini, belirlemeye yöneliktir. Elazığ İl merkezinde kadınlara yönelik program düzenleyen 15 spor merkezinde spor yapan ve ana kütleyi temsil ettiği varsayılan 416 kadın araştırmaya dahil edilmiştir. İki aşamadan oluşan araştırmada literatür desteği ile kavramsal çerçeve oluşturulduktan sonra amaca yönelik anket uygulanmış ve çeşitli çıkarımlarda bulunulmuştur. Araştırmanın amacına yönelik Secard veJourard (1953) tarafından geliştirilen, Selim Hovardaoğlu (1986) tarafından Türkçeye uyarlanan "beden algısı ölçeği" uygulanmıştır. Anketin birinci kısmı bazı değişkenlerden oluşurken, vücudun çeşitli bölümleri hakkında memnuniyet durumunun 40 madde ile belirlendiği toplam puanların elde edildiği ölçek kullanılmıştır. Her maddeye 1 (hiç beğenmiyorum) ile 5 (çok beğeniyorum) arası puan verilmekte ve 40ile 200 arası puan alınabilmektedir. Toplanan puanların yükselmesi beden algısının artması anlamına gelmektedir. Kadınların 166'sının evli, çoğunluğu 31-40 yaş aralığında ve ilköğretim mezunu, % 49'nun ise 1 yıldan az spor yaptığı belirlenmiştir. Beden algı puanları dikkate alındığında; minimum değerin 47,00 puan, maksimum değerin ise 165,00 puan olduğu gözlenmiştir. Beden algı puan ortalamasının ise = 92,16 olduğu, "çok beğeniyorum" ile "hiç beğenmiyorum" skalası içerisindeki ortalama değerin ise "pek beğenmiyorum" düzeyinde ( = 2,11) ortalama puana sahip olduğu görülmüştür. Kadınların % 49,0'ı Vücut kitle indeksine (VKI) göre "normal" sınırlardadır. Katılımcıların yarıdan fazlası (% 52,4) çevreleri tarafından "normal" algılanmaktadır. VKİ' ye göre "kiloluların % 48,3'ü kendilerini normal algılamaktadır. Eşlerin bedenlerini algılama biçiminin önemli olduğunu belirten evlilerin yüzdesi % 57,6'dır. Eşinin beden algısının kendisinin spor yapmasındaki etkisini "evet" veya "kısmen" diyerek onaylayanlar % 62,4'tür. Kadınların spor salonlarına devam etmelerinde beden algılarının etkili olmadığı eşleri ve çevrelerinin algılarının spor yapmada etkili olduğu sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Kadın, Beden, Algı, Beden Algısı