Karaciğer transplantasyonu olan hastalarda denge, fonksiyonel kapasite, kinezyofobi ve fiziksel uygunluğun incelenmesi

Taşkın B, Karaciğer Transplantasyonu Olan Hastalarda Denge, Fonksiyonel Kapasite, Kinezyofobi ve Fiziksel Uygunluğun İncelenmesi, Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Kardiyopulmoner Rehabilitasyon Programı, Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2018. Karaciğer transplantasyonu olan hastalarda preoperatif, perioperatif ve postoperatif dönemde çeşitli komplikasyonlar ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle karaciğer transplantasyonu olan bireylerde denge, fonksiyonel kapasite, fiziksel uygunluk etkilenebilir ve kinezyofobi gelişebilir. Çalışmanın amacı, karaciğer transplantasyonu olan bireylerde denge, fonksiyonel kapasite, kinezyofobi ve fiziksel uygunluk düzeylerini değerlendirmek ve sağlıklı bireylerle karşılaştırmaktı. Çalışmaya karaciğer nakli olan 16 birey ile yaş ve cinsiyet açısından uyumlu 16 sağlıklı birey dahil edildi. Bireylerin fiziksel ve demografik özellikleri kaydedildi. Bireylerin değerlendirilmesinde altı dakika yürüme testi (6DYT), Senior Fiziksel Uygunluk Testi (SFUT), Zamanlı Kalk ve Yürü Testi (ZKYT), Berg Denge Ölçeği (BDÖ) kullanıldı. Fiziksel ölçümlerin yanısıra, kinezyofobiyi değerlendirmek için Tampa Kinezyofobi Ölçeği (TKÖ), yorgunluğu değerlendirmek için Yorgunluk Etki Ölçeği (YEÖ) ve Yorgunluk Şiddet Ölçeği (YŞÖ), fiziksel aktivite seviyesinin belirlenmesinde Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (UFAA) ve psikososyal durumlarının değerlendirilmesinde Hastane Anksiyete ve Depresyon Skalası (HADS) kullanıldı. Çalışmanın sonucunda, karaciğer transplantasyonu olan bireylerin Berg Denge Ölçeği skorları, 6DYT mesafesi, fiziksel uygunluğun alt parametreleri olan; sandalyede otur-kalk testi, ön kol bükme testi tekrar sayıları ve UFAA puanları sağlıklı bireylerden anlamlı olarak daha düşük bulundu (p<0,05). Karaciğer transplantasyonu olan bireylerin TKÖ skorları, ZKYT süreleri ve fiziksel uygunluğun alt parametresi olan sekiz feet kalk yürü testi süreleri sağlıklı bireylerden anlamlı olarak daha yüksekti (p<0,05). İki grup arasında HADS puanları ve fiziksel uygunluğun alt parametrelerinden olan, sandalyede otur-uzan testi ve sırt kaşıma testi mesafeleri açısından istatistiksel olarak anlamlı fark yoktu (p>0,05). Sonuç olarak, karaciğer transplantasyonu cerrahisi olan bireylerde denge, fonksiyonel kapasite ve fiziksel uygunluk sağlıklı bireylere göre belirgin düzeyde etkilenmektedir. Karaciğer transplantasyonu olan bireylerde kinezyofobi görülme düzeyi sağlıklı bireylere kıyasla daha yüksektir. Karaciğer transplantasyonu olan bireylerde, hastalığın tüm evrelerinde ve nakilden sonra çok çeşitli etkilenimlerin olması fizyoterapi ve rehabilitasyon programlarının belirlenmesinde hastaların çok kapsamlı değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir.