Katı faz fermantasyon tekniği ile termotoleran Bacillus coagulanstan ekstraselüler lipaz enzimi üretimi

VI ÖZET Biyoteknolojide enzimlerin kullanımı günümüzde giderek önem kazanmaktadır. Bu enzim gruplarından biri de lipazlardır. Bu enzimler yağların modifikasyonunda geniş bir kullanım alanına sahiptirler. İlaç sanayinde (sindirim enzimleri, gliseridleri hidrolizleyen enzimler) ve temizleyicilerde (deterjan katkı maddesi) sık sık kullanılmaktadırlar. Lipazların SSF tekniği ile üretilmeleri son yıllarda büyük bir ticari önem taşımaktadır. Bu amaçla SSF tekniği ile lipaz enzimi üretiminin incelendiği bu çalışmada Bacillus coagularıs biyolojik materyal olarak kullanılmıştır. Hangi substrat ortamında daha iyi lipaz üretildiğini tespit etmek için kavun, karpuz, pirinç, muz, mercimek kabuğu ve buğday kepeği substrat olarak kullanıldı. Enzim üretimi açısından kavun kabuğu en iyi substrat olarak seçildi (78.100 Ug"1). Enzim karakterizasyonuna yönelik daha sonraki çalışmalarda da substrat olarak kullanıldı. Enzim için uygun inkübasyon süresini, optimum pH ve optimum sıcaklığı belirlemek için yapılan deneylerde uygun inkübasyon süresi 24. saat, optimum pH: 7.0, optimum sıcaklık 37 °C olarak bulundu. Lipaz enzimi üretimi üzerine farklı yağların etkisini incelemek için zeytinyağı, mısıryağı, ayçiçekyağı, soya yağı ve tribütirin içeren kepekli ortamda bakteri üretildi. En iyi aktivitenin % 1 zeytinyağı içeren kepekli ortam ile elde edildiği görüldü. Enzim aktivitesi üzerine uygun zeytin yağı derişimini belirlemek için farklı yağ derişimlerinde (% 1; 2; 3; 4; 5; 6; 7) hazırlanan besi yerinde bakteri üretildi. En iyi zeytin yağı derişiminin % 2 olduğu tespit edildi. Daha sonraki aşamalarda bu derişim kullanılarak enzim üretimi üzerine sodyum dodesil sülfat (SDS), Triton X-100, gum arabik, polietüenglikol gibi surfaktantların ve farklı karbon ve azot kaynaklarının etkisi incelendi. Yapılan deneyler sonucu sırasıyla SDS, nişasta, maltoz ve NH4NO3 ile maksimum aktivite elde edildi. Metal iyonlarının enzim üretimi üzerine etkisi incelendiğinde, Ca+2 iyonlarının enzimi %105 aktive, Mn+2 ve Ni+2' nin ise enzimi sırasıyla % 32 ve % 26 düzeyinde inhibe ettiği belirlendi. Anahtar kelime: Bacillus coagulans, SSF, lipaz üretimi