Kelam'ın yenileşme sürecinde Musa Carullah Bigiyef

Son iki asır içinde bilimde, insan hak ve özgürlüklerine bakışta birçok gelişmeler, değişiklikler meydana gelmiştir. Batı'da bilimsel çalışmalar, teknolojik ilerlemeler hızla artarken diğer taraftan İslam toplumları bir tür çözülme ve dağılma süreci yaşamıştır.Kazan bölgesinde gelişen `ceditçilik' akımının önde gelen isimlerinden birisi olan Musa Carullah Bigiyef, İslam âleminin, Türk dünyasının özellikle de Rusya Müslümanlarının birliği, geleceği için çözüm yolu üretmeye çalışan, görüşlerini yazılı ve sözlü olarak her yerde her zaman cesaretle ifade eden bir İslam âlimidir. O, Müslüman toplumları aydınlatmak, uyarmak ve taklit batağından kurtarmak için dini ilimlerin birçok sahasında eserler yazmış, dergi ve gazetelerde makaleler yayınlamış, Müslümanların mevcut problemlerini gidermek için Batı'yı taklitten vazgeçip kendi değerlerine sarılmaları gerektiğini vurgulamıştır.Her ne kadar Carullah, Kelam ilminin pratik faydası bulunmayan boş ve manasız bir ilim olduğunu; Kelamcıların ise İslam âleminin bu hale gelmesinin müsebbibi olduğunu söylese bile kendisi de Kelam yapmaktan uzak duramamıştır. O, Selef Kelam âlimlerinin yolundan giderek kendi görüşlerini onların kalıplarında beyan etmiş, müstakil eserler kaleme almıştır.Anahtar Kelimeler: Musa Carullah, Tecdit, Dini İhya Hareketleri, İslam'da Kadın