Koruma tedbirleri nedeniyle tazminat

Suç işlenmesiyle bozulan kamu düzeninin tekrar sağlanması için suçu işleyen kişi yada kişilerin tespit edilip ortaya konulması gerekmektedir. Ceza muhakemesinde; maddi gerçeğe ulaşabilmek, şüpheli veya sanığın kaçmasının önlenmesi, suça ilişkin delillerin karartılmasının önüne geçilmesi ve yargılamanın sıhhatli bir şekilde gerçekleştirilebilmesini sağlamak amacıyla hüküm verilmeden önce geçici olarak başvurulan ve kişilerin bazı temel hak ve özgürlüklerine sınırlamalar getiren tedbirler öngörülmüştür. Koruma tedbirleri olarak ifade edebileceğimiz bu tedbirler, bir ceza değil sadece maddi gerçeğe ulaşılmasına katkı sağlayan hukuki bir çare niteliğindedirler. Bu kapsamda koruma tedbiri ile elde edilmesi düşünülen yarar elde edildikten hemen sonra uygulanan koruma tedbiri kaldırılmalıdır. Aksi halde kişiler için bir tedbir olmaktan çıkıp ceza niteliğini kazanmış olacak ve kişilerin özgürlük ve güvenlik hakları zadelenecektir. Koruma tedbirlerinin haksız veya hukuka aykırı olarak uygulanması nedeniyle hak ve özgürlükleri ihlal edilen kimselerin bu mağduriyetlerinin giderilmesi hukuk devletinin bir gereğidir. Buna göre, devlet kendi haksız işlemi nedeniyle zarar gören kişilerin mağduriyetlerini telafi etmelidir. Bu çalışmada ceza yargılamasında haksız veya hukuka aykırı olarak uygulanan koruma tedbirleri nedeniyle maddi veya manevi yönden zarara uğrayan kişilerin bu zararlarının tazmin edilmesi hususu AİHS'nin 5. maddesi ve 5271 sayılı CMK'nun 141-144. maddeleri bağlamında incelenmiştir. Buna göre, çalışmamızda öncelikli olarak koruma tedbirleri kavramı, koruma tedbirlerinin ortak özellikleri, ön şartları ile tazminat kavramı üzerinde durulmuş ayrıca tazminat sorumluluğunun tarihsel gelişimi İslam hukukunda tazminat sorumluluğu, Türkiye'de tazminat sorumluluğu ve Uluslararası metinlerde tazminat sorumluluğu alt başlıklarında irdelenmiştir. Daha sonra CMK'da öngörülen koruma tedbirleri nedeniyle tazminat ödenmesini gerektiren haller ile tazminat istenemeyecek haller ve bunların nedenleri mevcut yasal değişiklikler de nazara alınarak ayrı ayrı açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışmamızın son bölümünde ise; tazminatın kapsamı, tazminat başvurusu ve yöntemi, görevli ve yetkili mahkeme, tazminatın geri alınması ve devletin ödediği tazminattan dolayı ilgililere rücu etmesi bahisleri ayrı ayrı irdelenmeye çalışılmıştır.