Kubad-Abâd Sarayının haçvari çinileri üzerindeki bitkisel süsleme

Bu çalışma, Konya ili sınırları içinde Beyşehir gölünün güneybatı kıyısında yer alan Anadolu Selçuklu Dönemine ait Kubad-Abâd Sarayının haçvari çinileri üzerindeki bitkisel süslemeyi malzeme, teknik, biçim ve kompozisyon özelliklerine göre tasnifleyip, tanımlayıp, değerlendirmek amaçlanmıştır. Saraylara özgü teknik ve formlarıyla mimariye renk katan bitkisel süslemeli çiniler arasından Kubad-Abâd kazı evi deposunda korunan 1981-1990 yıllarına ait biçim ve kompozisyon özelliklerini sunabilecek sağlamlıktaki 30 eser üzerinden çalışılmıştır. Haçvari çiniler üzerindeki bitkisel süslemenin genel karakteri taş, ahşap, alçı, kalem işi ve halı gibi farklı malzemelerdeki el sanatlarındaki örnekleri ile desteklenip Kubad-Abâd Sarayının haçvari çinileri üzerindeki bitkisel süslemeler ile ilgili değerlendirme ve sonuçlara ulaşılmıştır.Tezin konusunu oluşturan çiniler sıraltı tekniğinde yapılmış ve çoğunlukla 2.3 cm.-2.7 cm. hamur kalınlığına sahip olup bazı örneklerde daha ince 2 cm. bazılarında ise daha kalın 2.8 cm. hamur kalınlığına sahiptir. Çinilerin sağlam kalabilen büyük çoğunluğunda kol genişlikleri 6.8 cm. - 7.8 cm. arasındadır Bazı örneklerde ise kol genişlikleri 8 cm.' dir. Çinilerin tamamında hamur beyaza yakın açık krem rengi tonlarındadır.Haçvari çiniler üzerindeki bitkisel süslemeler genellikle palmet, rumi, laleyi andıran palmet, yaprak, çintemeni ve kompozit motiflerden meydana gelmektedir. Desenler genellikle çevrilerek, bölünerek, çoğalarak ya da birbirini izleyen simetrik düzenlemelerle kompozisyonlar oluşturmuştur. Sınırsız bir düzenleme söz konusudur. Bu motifler birbirleriyle uyum içerisinde ve şablon kullanmadan serbest çizim yöntemiyle oluşturulmuşlardır.1965 yılından bu yana yapılan kazılarda çeşitli malzeme ile Türk Sanatı adına önemli bir kaynak olan Kubad-Abâd Saray Külliyesi, devam eden kazı çalışmalarıyla bir çok yeni belgeyi ortaya çıkarması ile bu dönem bilgilerini sürekli beslemeye devam etmektedir.