Kültürel çeşitlilik bağlamında kırsal mimari mirasın değerlendirilmesi: Adana ili Ceyhan ilçesi örneği

Yöresel olan yapıların kırsal yerleşimlerdeki biçimlenmesi, yöre sakinlerinin geleneksel olarak devam ettirdiği yaşam şekli, geçim kaynakları, iklimsel faktörler, topografya ve yakın çevrede bulunan malzeme vb. etkenlerle oluşmuştur. Geleneksel olarak nesiller boyu süregelmiş olan kırsal yerleşimlerdeki kültürel çeşitliliğin mekâna nasıl yansıtıldığını kırsal mimari miras üzerinden araştırmak çalışmanın temel çıkış noktasını oluşturmaktadır. Bu doğrultuda, Adana ilinin Ceyhan ilçesinde bulunan farklı kültürlere ait Burhanlı (Yörük Köyü), Durhasandede (Alevi Köyü), Yellibel (Tatar Köyü), Mustafabeyli (Balkan Göçmeni Köyü) ve Adapınar (Çerkez Köyü) köyleri, etnik kökene ait kültürün yaşatılması ve bu kültürlere ait özgün örnekleri barındırmaları nedenleriyle çalışma alanı olarak seçilmiştir. Çalışma kapsamında köylerin tarihsel oluşum ve gelişimi incelenerek yerleşim yerleri değerlendirilmiş, her bir yerleşimden 15 adet geleneksel konutun mevcut durumu belgelenmiş, kültürel etkilerin yerleşimdeki parsel organizasyonu ile iç ve dış mekânlara nasıl yansıtıldığı araştırılmış ve karşılaştırılmıştır. Yapılan çalışma sonucunda, kültürün kırsal mimariye mekânsal organizasyonda olmasa da iç ve dış mekânlardaki detay çözümlerinde yansıtıldığı, geleneksel yaşamın halen sürdürüldüğü kırsal yerleşimlerdeki mimari mirasın niteliksiz müdahalelerle tehdit altında olduğu, bu özgün niteliklerin somut olmayan kültürel miras da dâhil edilerek belgelenmesi ve korunması gerektiği anlaşılmıştır. Son olarak, çalışma sonucunda kırsal mimari mirasın belgelenmesi için anıt fişi tasarımı önerilmiştir.