Kur'ân-ı Kerîm'e göre model insan ve toplum üzerindeki etkisi

Kur'ân-ı Kerîm tüm insanlığa sunulmuş örnek/model bir hayat kitabı olduğu gibi tüm çağlara hitap eden bir kılavuzdur. İnsanın dünyevî hayatta var olmasının belli bir maksadı vardır. Bu mânâda Yüce Allah insana bir kısım görev ve sorumluluklar yüklemiştir. İnsanın yaratılış gâyesine ulaşması, varlığını anlamlı kılması için örnek/model bir insan olması ve bu yol üzere ilerlemesi gerekir. İnsanın tutum ve davranışları iyi yönde, Kur'ân ve Sünnet çerçevesinde gerçekleşirse "model insan" teşekkül eder. Model insan model toplum oluşumuna etki eder. Bu toplumda da İslâmî, insanî, ahlâkî olan bütün güzel değerler tezâhür eder. Bu değerler toplumda model şahsiyetlerden akseden örnek vasıflarla ön plana çıkar. Hayatını Kur'ân ı Kerîm'in öğretileriyle şekillendiren model insan bu bağlamda toplumun iyi ve güzel yönde değişimine öncülük etmiş olur. Bu mânâda Hz. Peygamber (s.a.s.) başta olmak üzere diğer tüm peygamberlerin ve sâlih kimselerin hayatları insanlara örnek olarak sunulmuştur. Böylelikle onların örnekliği üzerinden tüm insanlığa her çağda geçerliliğini koruyan mesajlar verilmiş olmaktadır. İnsan ile ilgili meseleler ve ona etki eden unsurlar her geçen gün değişmektedir. İnsanın zaman içerisinde örnek insan merkezinden uzaklaştığı ve sıradanlaştığı görülmektedir. Bu sebeple günümüz toplumunda örnek/model insanların azalmış olması problemine dikkat çekilmiştir. Bunun neticesinde Kur'ân ve Sünnet çerçevesinde hayatını şekillendirmiş insanların varlığına duyulan ihtiyaçtan bahsedilmiştir. Yüce Allah insanın güzel ve iyi davranışlar ortaya koyarak örnek/model insan olmasını, böylelikle güzel bir sona ulaşmasını istemektedir. Bu bağlamda çalışmamızda model insan ve onunla ilgili temel hususlar bütüncül bir yaklaşımla ele alınarak model insana dâir bilgilerin zihinlerde şekillendirilmesi amaçlanmıştır. Bu bakımdan model insanın ortaya koymuş olduğu/gerçekleştireceği güzel, iyi hasletlerin/vasıfların önem teşkil ettiğine vurgu yapılarak her yönden iyi, örnek insanların toplumda yeniden hayat bulması için yapılması gerekenler, dikkat edilmesi gereken hususlar belirtilmiştir. Bu bağlamda çalışmamızın temel konusu olarak "Kur'ân-ı Kerîm'e göre model insan ve toplum üzerindeki etkisi" başlığıyla bu hususların incelenmesi amaçlanmıştır. Böylelikle insanın dünyevî ve uhrevî kurtuluşa ermesi hedeflenmiştir. Öncelikle konumuzla ilgili âyet ve hadîsler belirlenerek genel olarak klasik kaynaklardan istifade edilmeye çalışılmıştır. Bunun yanında mevcut diğer ilim dallarına başvurularak bunlarla ilgili eserlerden de faydalanılmış ve konulu tefsir metodu ile araştırmamız derinleştirilmek istenmiştir. Araştırmamız neticesinde elde ettiğimiz bilgilere göre insanın dünya hayatında tek başına yürümesinin mümkün olmadığı, bu yolda kendisine rehberlik edecek model insanlara ihtiyaç duyduğu görülmektedir. Model insanın söz ve davranış bütünlüğünde, Yüce Allah'ın emir ve yasaklarına uygun yaşamasıyla örnek olabileceği ve bu güzel niteliklerini her koşulda sürdürmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Bu bakımdan model insan olmak varoluş sebebine uygun yaşamayı gerekli kılmaktadır. Ayrıca örnek insanın ferdî ve içtimâî mânâda önem taşıyan vasıfları ile iman, amel ve ahlâkî açıdan çeşitli görev ve sorumlulukları mevcuttur. Bu bağlamda model şahsiyetler her alanda iyi yönde değişim ve dönüşüme öncülük ettikleri böylelikle insan ve toplum üzerinde önemli etkilerinin bulunduğu, bu açıdan günümüz toplumunda sayılarının ve etkinliklerinin artması gerektiği sonuçlarına ulaşılmıştır.