Lise öğretmenlerinde inme alarm belirtileri ve risk faktörleri farkındalığı

Bu araştırma, Aydın il merkezinde bulunan liselerde görev yapan, 40 yaş üstü öğretmenlerde inme alarm belirtileri ve risk faktörleri farkındalığını incelemek amacıyla, tanımlayıcı ve kesitsel olarak planlanmıştır. Araştırmanın evrenini, Aydın il merkezinde bulunan liselerde (1256 öğretmen) görev yapan öğretmenler oluşturmuş, 40 yaş üstü öğretmenler için örneklem yöntemi kullanılmayarak tam sayım (census) yoluna gidilmiştir. Çalışmaya 40 yaş ve üstü, inme geçirmemiş, katılmaya istekli 567 (%81) öğretmen alınmıştır. Veriler; etik kurul onayı ve izinler alındıktan sonra, literatüre dayalı, uzman görüşü alındıktan ve ön uygulaması yapıldıktan sonra geliştirilen "yapılandırılmış soru formuyla", 19 Şubat- 19 Mart 2014 tarihleri arasında, mesai saatlerinde, okullarda toplanmıştır. Veri toplama formu katılımcılar tarafından doldurulmuş, İstatistiksel değerlendirme SPSS programında yapılmıştır. Katılımcıların %55,7'si erkek; %89,8'i evli; %88,9'u lisans mezunu ve yaş ortalaması 47,37±5,66'dır. Katılımcıların %30,3'ünün "inmede etkilenen organı" ve %70'inin "inme nedenini" bilmediği saptanmıştır. Katılımcıların "inme alarm belirtileri"ne ilişkin en iyi bildikleri üç belirtiye ilişkin toplam cevapları (n=1529) en fazladan en aza doğru sıralandığında; kol-bacakta uyuşma ve güçsüzlük (%22) ve konuşma ve anlama bozukluğu (%12,3) olduğu belirlenirken; %46,3'ünün AHA/ASA'nın tanımladığı "inme alarm belirtileri" ile ilgisi olmayan cevaplar verdiği saptanmıştır. Katılımcıların "inme risk faktörleri"ne ilişkin yazdıkları üç faktöre ilişkin toplam cevapları (n=1538) en fazladan en aza doğru sıralandığında; stres (%15,5), hipertansiyon (%12,3), sigara- alkol (%9) olduğu belirlenirken; %24,5'inin AHA/ASA'nın tanımladığı "inmenin risk faktörleri" ile ilgisi olmayan cevaplar verdiği saptanmıştır. Katılımcıların beyanlarına göre, yüksek kolesterol (%22,0), ailede inme öyküsü (%17,6), yüksek tansiyon (%10,9) ve diabet (%6,5) gibi inme risk faktörlerine sahip oldukları saptanmıştır. Katılımcıların yaklaşık üçte ikisinin (%60,3) inmenin önlebilir ve dörtte üçünün (%75) tedavi edilebilir bir hastalık olduğunu, bununla birlikte tamamına yakınının (%98,6) inme belirtileri başladıktan sonra hastaneye 3,5 saatten önce (%95,7) gidilmesi gerektiğini belirttikleri saptanmıştır. Katılımcıların inme belirtilerini hissettiklerinde/ gördüklerinde sırasıyla; yaklaşık üçte biri (%32,2) ambulans çağırmayı, üçte biri (%28,6) acil servise gitmeyi ve yaklaşık altıda biri (%15,5) başına soğuk su dökeceklerini belirtmişlerdir. Katılımcıların demografik özellikleri ile inmeden etkilenen organı, inme nedenini, inme risk faktörlerini, alarm belirtilerini ve inme belirtileri görüldükten sonra hastaneye gitme zamanını bilme arasında istatistisel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır. Sonuç; çalışmaya katılan öğretmenlerin danışman ve eğitimci rollerine, inme risk faktörlerine sahip olmalarına ve inme için riskli yaş grubunda bulunmalarına rağmen, inme alarm belirtileri ve risk faktörleri farkındalığı istenilen düzeyde değildir. Anahtar Kelimeler: İnme, farkındalık, lise öğretmenleri, inme risk faktörleri, inme alarm belirtileri