Lohusaların gebelik, doğum ve doğum sonrası bakıma ilişkin fonksiyonel olmayan inanç ve uygulamalarının değerlendirilmesi

Amaç: Bu araştırma; lohusaların gebelik, doğum ve doğum sonu dönemde kendine ve yenidoğana yönelik olarak yapılan geleneksel uygulamalara bakış açısını değerlendirmek amacı ile tanımlayıcı nitelikte yapılmıştır. Materyal ve Metot: Araştırmanın evrenini; Erzurum il merkezinde sosyo-ekonomik özellikleri dikkate alınarak seçilen 4 aile sağlığı merkezi oluşturmuştur. Filiz Dolunay Aile Sağlığı Merkezi, Şerif Efendi Aile Sağlığı Merkezi, Veyis Efendi Aile Sağlığı Merkezi, Dadaşkent Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı tüm lohusalar içerisinden evreni temsil edecek bir örneklem grubu seçilmiştir. Çalışmanın örneklemi 430 lohusadan oluşmuştur. Verilerin toplanmasında; lohusaların sosyo-demografik özelliklerine, gebelik öyküsüne ve geleneksel yöntem uygulama inancına yönelik "Lohusaların Sosyo-demografik Özelliklerine İlişkin Anket Formu" ile Yalçın tarafından geliştirilen "Fonksiyonel Olmayan İnanç ve Uygulamalar Ölçeği"(FOİUÖ) kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde; uygun analizler kullanılmıştır. Bulgular: Araştırma kapsamına alınan lohusaların fonksiyonel olmayan inanç ve uygulamaları FOİUÖ puanlarıyla değerlendirilmiştir. FOİUÖ puan ortalamalarına göre lohusaların; gebeliğe ilişkin fonksiyonel olmayan uygulamalar alt boyutu puan ortalaması 84.55±14.00, doğuma ilişkin fonksiyonel olmayan uygulamalar alt boyutu puan ortalaması 31.12±5.27, lohusalığa ilişkin fonksiyonel olmayan uygulamalar alt boyutu puan ortalaması 30.41±6.24, bebek bakımına ilişkin fonksiyonel olmayan alt boyutu puan ortalaması 65.13±13.29 ve ölçek toplam puan ortalaması 211.23±33.94 olarak bulunmuştur. Lohusaların gebelik, doğum ve doğum sonrası bakıma ilişkin fonksiyonel olmayan inanç ve uygulamalarını kadınların; 24-29 yaş grubunda, üniversite mezunu, ilk evlenme yaşı 21-25 yaş grubunda, 1-5 yıl evlilik süresi, il merkezinde yaşama, gelir-giderden fazla olması, eşi 24-29 yaş grubunda, hem dini hem de resmi nikâhın bulunması, sosyal güvence varlığı, çekirdek aile de yaşama, gebelik sayısı, yaşayan çocuk sayısı, düşük sayısı, ilk gebeliği 26-35 yaş aralığında, gebelikler arasındaki süre 1-12 ay olanlar, gebeliği planlayarak yapma, doğumları sağlık personeli eşliğinde yapma, gebelik, doğum, doğum sonu ve bebek bakımına yönelik bilgi alma durumu, sağlık problemleri olduğunda öncelikli olarak doktora başvurma gibi faktörler fonksiyonel olmayan inanç ve uygulamalar puan ortalamasını etkilediği bulunmuştur (p<0.05). Sonuç: Lohusaların ölçek toplam puan ortalamasına göre, fonksiyonel olmayan geleneksel uygulamalara yönelik eğilimlerinin olmadığı ve bilgi düzeylerinin iyi seviyede olduğu saptanmıştır. Lohusaların ve eşlerinin sosyo-demografik özelliklerinin fonksiyonel olmayan inanç ve uygulamalara yönelik davranış ve bilgi düzeylerini olumlu yönde etkilediği saptanmıştır.