Mahalleye iletişimsel açıdan bakmak: Mersin ili Demirtaş Mahallesi sakinlerinin Suriyeli göçmenlere yönelik bakış açısı

Halen farklı göçmen grupları barındıran Demirtaş Mahallesi, Suriyeli göçmenler için de kentte sığınabilecekleri bir mekân özelliğini koruyarak, katmanlı ve etnik çeşitliliğe dayalı bir göçmen mahallesi niteliği taşımaktadır. Bu çalışma, 2011 yılı ve sonrasında mahalleye göç eden Suriyeli göçmenler ile diğer göçmen grupları (mahalleli) arasındaki bakış açısına, tutumlara ve gündelik etkileşim pratiklerine odaklanmaktadır. Bireysel etkileşimleri gündelik iletişimsel bağlamda değerlendirmenin yanında dolaylı iletişimsel sürece de odaklanarak, mahallelinin iletişim araçları ile olan etkileşimini de Suriyeli göçmenlere ilişkin kodlama ve kodaçım süreci üzerinden incelemektedir. Bu bağlamda çalışma şu soru ve alt sorulara cevap aramaktadır: Mahallelinin Suriyeli göçmenlere ilişkin bakış açısı ve onu biçimlendiren faktörler nelerdir? Bu bakış açısının oluşmasındaki faktörler içerisinde kitle iletişim araçlarının ve iletişimin rolü nedir? Mahallelinin önceki göç tecrübelerinin ve gündelik deneyimlerinin Suriyelilere yönelik bakış açılarındaki rolü nedir? Göçün şekillendirdiği bir alan olarak mahallenin sosyoekonomik, etnik, iletişimsel görünümü (sosyal gerçekliği) nasıldır? Sorulara yanıt aramak amacıyla iletişim etnografisi yöntemi ile bir tür kültürel haritalama gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın amacına uygun olarak 15 mahalleli ile derinlemesine görüşme yapılmış ve 2019 yılını kapsayan katılımcı gözlem gerçekleştirmiştir. Katılımcıların belirlenmesinde göç geçmişlerinin bulunması, mahalleli kimliği, Suriyeli göçmenler ile kurdukları temas, ilişki düzeyi esas alınmıştır. Gözlem sürecinde mahallede kurulan pazaryerinde çalışılmıştır. Mahalledeki etnik ve sosyal ilişkiler ağı ile birlikte mahallelinin iletişim araçları ile olan ilişkisi Suriyelilerle olan iletişimini ve bakış açısını biçimlendirmektedir. Medyanın Suriyeli göçmenler bağlamında bireyler üzerinde gerekse negatif gerekse pozitif anlamda uzun vadeli tutum ve bakış açısını biçimlendirdiği gözlenmiştir. Mahallenin kendisine özgü sosyo-kültürel ortamı sosyal grupların birbirine temasında, iletişiminde ve hiyerarşik ilişkisinde etkilidir. Mahallelinin iletişiminde biz ve onlar ayrımı, etnik etiketler ve farklı düzeylerde grup damgaları, kültürel mesafelenme, kategorileştirme, kalıpyargılar, sanal sosyal kimlik kurguları, rasyonel olmayan argümanlar, medya tarafından araçsallaştırılmış, çarpıtılmış bir bakış açısı oldukça etkili olduğu elde edilen bulgular arasındadır.