Malzeme seçiminin iç mekân algısına etkisinin sanal gerçeklik ortamında analizi

Mekân algısı, bireylerin içinde bulundukları çevreyi nasıl deneyimlediklerine ve bu çevreyi nasıl anlamlandırdıklarına ilişkin psikolojik ve duygusal boyutları içeren çok katmanlı bir süreçtir. İnsanlar mekânı yalnızca fiziksel bir alan olarak değil, aynı zamanda duygusal ve bilişsel düzeyde anlam yükledikleri bir ortam olarak değerlendirmektedir. Bir mekânın estetik özellikleri, işlevselliği, kullanılan malzemeleri, iç mekân düzeni ve aydınlatma gibi unsurlar, bireylerin mekânla kurduğu ilişkide algıyı doğrudan şekillendiren temel faktörler arasında yer almaktadır. Mekân algısı, yalnızca fiziksel özelliklerle sınırlı kalmamakta; bireylerin söz konusu alanla yaşadığı duygusal, kültürel ve psikolojik deneyimlerin bütünsel bir etkileşimi olarak ortaya çıkmaktadır. Bu tez çalışmasında, kullanıcı odaklı malzeme seçiminin iç mekân algısı üzerindeki etkilerinin sanal gerçeklik (VR) etkileşimli bir ortamda deneyimlenmesi yoluyla, daha verimli bir seçim süreci geçirilmesi ve buna bağlı olarak kullanıcı memnuniyetinin artırılması amaçlanmıştır. Kütahya Dumlupınar Üniversitesi İç Mimarlık Bölümü öğrencilerinin katılımıyla gerçekleştirilen araştırma, iki aşamalı deneysel bir yönteme dayanmaktadır. İlk aşamada, katılımcılara farklı malzemeler kullanılarak tasarlanan sınıfın üç boyutlu görselleri üzerinden mekân algıları ölçülmüştür. İkinci aşamada ise aynı mekân, VR ortamında deneyimletilmiştir. Her iki aşamanın sonunda uygulanan anketlerle elde edilen veriler nicel analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, doğal malzemelerin katılımcılar tarafından daha sıcak ve samimi, yapay malzemelerin ise daha nötr ya da soğuk olarak algılandığını göstermektedir. Katılımcıların %87'si iç mimarlıkta kullanıcı odaklı tasarım süreçlerini desteklemede VR teknolojisini güçlü bir araç olarak değerlendirmiştir. Malzeme seçimlerinin yalnızca görsel nitelikleriyle ele alınmayıp aynı zamanda algısal ve duygusal etkileriyle de ele alınması gerektiği ortaya koyulmuştur. Bu tez çalışması, VR teknolojisinin iç mekân tasarımında malzeme seçimini daha etkin ve bilinçli bir sürece dönüştürdüğünü ve bu yolla daha estetik ve işlevsel mekânlar oluşturulmasına katkı sağladığını göstermiştir. Ayrıca, kullanıcıların tasarlanan mekânı VR ortamında gerçeğe en yakın şekilde deneyimlemesi, tasarım sürecine katılımı güçlendirerek müşteri memnuniyetini artırabilecek önemli bir etken olarak öne çıkmaktadır. Anahtar Kelimeler: İç Mekân Tasarımı, Malzeme, Mekân Algısı, Mekânsal Deneyim, Sanal Gerçeklik