Melatonin ve salisilik asit uygulamalarının tuz (NaCl) stresi altındaki Diyarbakır sürme karpuzu (Citrullus lanatus) ve Crimson sweet karpuz çeşidinde bitki gelişimine etkisi

Bu çalışmada, Diyarbakır' a özgü Sürme genotipi (Citrullus lanatus) ve ticari Crimson Sweet karpuz çeşidinin tuzluluk, melatonin ve salisilik asit uygulamalarına gösterilen tepkiler araştırılmıştır. Çalışma, 2023 yılı Nisan ayında Dicle Üniversitesi Ziraat Fakültesi'nde topraksız tarım koşulları altında yürütülmüş ve tesadüf parselleri deneme desenine göre üç tekerrürlü olarak gerçekleştirilmiştir. Denemede melatonin (50, 100, 200 µM) ve salisilik asit (0,5 ve 1,0 mM) dozları uygulanmış ve daha sonra 150 mM NaCl tuz stresi uygulanmış. Bitki boyu, kök uzunluğu, yaprak alanı, klorofil içeriği, prolin derecesi gibi birçok farklı özellik ve morfolojik parametrelere bakılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre, tuz stresi bitki ve kök boyu, yaprak sayısı ve ağırlıkları gibi önemli büyüme parametrelerinde azalmaya neden olurken, melatonin ve salisilik asit uygulamalarının bu olumsuz etkileri kısmen azalttığı gözlenmiştir. Özellikle melatonin 200 µM uygulaması, hem Crimson Sweet hem de Sürme genotipinde bitki büyümesini ve kuru ağırlıkları kontrol koşullarına yakın seviyelere getirmiştir. Tuz stresine bağlı olarak yükselen prolin içeriği salisilik asit ve melatonin uygulamalarla düşürülmüştür. Ayrıca, yansıma oranları gibi fizyolojik parametrelerdeki değişiklikler, bitkilerin stres koşullarına verdikleri tepkileri göstermektedir. Sonuç olarak, melatonin ve salisilik asit uygulamalarının, karpuz genotiplerinin tuz stresine toleransını artırmada etkili olduğu belirlenmiştir. Bu bulgular, Diyarbakır bölgesinde yetiştirilen karpuz çeşitlerinin tuzlu topraklarda üretimi ve gelecekte yapılacak ıslah çalışmalarında kullanılmak üzere umut vadetmektedir. Ayrıca, bu genotiplerin biyostimülan ajanlarla desteklenmesi, tuza dayanıklı yeni çeşitlerin geliştirilmesi için önemli bir kaynak teşkil edeceği düşünülmektedir.