Muhammed b. Hüseyin el-Berkal'î ve Hâşiyetu'l-Berkal'î ala'l-Kâfiye adlı eserinin tahkiki ve tahlili

Bu çalışma, hicrî 10. asrın ilk yarısında yaşayan İmam el-Berkal'î'nin hayatını ve el-Hindî'nin şerhi üzerine yazdığı haşiyesini konu edinmiştir. Biyografik eser yazarları, bu değerli âlimin hayatı hakkında kayıtsız kalmış; hak ettiği önemi vermemişlerdir. Bu nedenle çalışmada öncelikle bu âlimin hayatına ve eserlerine ışık tutulmaya çalışılmıştır. İkinci olarak da İbnu'l-Hâcib'in el-Kâfiye'sini şerh eden el-Hindî'nin eserine yazdığı haşiyesi tahkik ve tahlil edilmiştir. Çalışma iki ana kısma ayrılmıştır. Birinci kısım eserin inceleme boyutuna özgüdür. Bu kısım, giriş ile başlamıştır. Girişte müellifin yaşadığı dönemin ilmî, siyasî ve ictimaî yapısı ile mücavir bölgelerde Arap dili eğitim durumu genel bir şekilde anlatılmıştır. Ayrıca bölgede yetişen Arap dili alanında meşhur alimler ve nahiv ilmindeki önemli metin, şerh ve haşiyeler serdedilmiştir. Giriş kısmından sonra el-Berkal'î'nin haşiyesi ile ilgili olduğundan İbnu'l-Hâcib ve el-Kâfiye adlı eseri ile el-Hindî ve el-Kâfiye'ye yazdığı şerhi izah edilmiştir. Daha sonra İmam el-Berkal'î'nin hayatı, eserleri, ilmi şahsiyeti, nahivciler arasındaki konumu, çalışmamızın ana konusunu teşkil eden haşiyenin adı, yazım sebebi ve tarihi ile yazara aidiyeti hakkında bilgi verilmiştir. Söz konusu haşiyenin kaynakları ve barındırdığı terimlerin yanı sıra yazarın eserinde örneklendirme ve temellendirmede takip ettiği yönteme dair bilgiler de sunulmuştur. Son olarak tahkikte takip edilen yönteme ve yazma eserin resimlerine yer verilmiştir. İkinci ana kısım ise tahkikli metnin sunumundan oluşmuştur. Çalışma, araştırma neticesinde elde edilen bulguların sunulduğu sonuç kısmı ile sona ermektedir.