Müzik-edebiyat ilişkisi içinde Stravinsky'nin "Divertimento"su üzerine bir inceleme

Stravinsky'nin "Divertimento" adlı keman-piyano eserinin kapak sayfasında bulunan "Çaykovski'nin Müzünden ilham edilmiştir" yazısının anlam belirsizliği ilk bakışta okurda kopukluk hissi yaratmaktadır. Bu tezin amacı, o yazıdan yola çıkarak eserin sıra dışı niteliklerini araştırmaktır. Araştırmanın birinci bölümü, yazılı kültürlerde simgesel anlamın iletişimi, sanat eserlerinde öykünmeciliğin rolü ve yazınsal kaynaklarda metinlerarası ilişkiler ele alınarak bu amaca hizmet eden kuramsal bir çerçeve oluşturmaktadır. İkinci bölümde ise Stravinsky'nin karakteristik geçmiş kullanım türlerini inceledikten sonra, "Divertimento"nun 19. yüzyıldan gelen kaynak metinlerinden başlayarak, "Le Baiser de la fee" adlı bale yapıtının oluşması üzerinden, keman-piyano transkripsiyonu haline gelene kadar olan evrim sürecinde bulunan eserler çözümlenmektedir. İlk olarak Hans Christian Andersen'in "Iisjomfruen" adlı öyküsünden uyarlanan bale librettosu incelenmekte, sonra Çaykovski'nin çeşitli piyano ve şan eserlerinden alıntılanan melodilerin sentezinden oluşan "Le Baiser"in müziği mercek altına alınmaktadır. Son olarak "Le Baiser"i keman-piyano transkripsiyonu haline getiren dönüşüm süreçleri ve bunlardan kaynaklanan 'katharsis' etkisi incelenmektedir. Sonuçta "Divertimento," içinde birbirlerini yansıtarak anlam kazanan çeşitli sanatsal temsil türü fikirlerinin yer aldığı biçimsel yapıdır.