Nefrotik sendromlu çocuklarda steroide cevabın belirlenmesinde mdr-1, cyp3a5 ve cyp3a4 gen polimorfizmlerinin etkisi

Nefrotik sendrom, glomerüler kapiller duvarda yarı geçirgenliğin bozulması sonucu idrarla protein kaybı ile karakterize; yoğun proteinüri, hipoalbuminemi, hiperlipidemi ve ödemin görüldüğü çocukluk çağının kronik bir hastalığıdır. Nefrotik sendrom klinik olarak genellikle tedavisinde kullanılan steroid cevabına göre sınıflandırılmaktadır. Steroid direnci gelişmesinde daha çok glomerüler kapiller duvar proteinlerinin gen mutasyonları suçlanmakta ise de, mutasyon taşıyan hastaların bir kısmı steroid tedavisine iyi yanıt verebilmektedir. Bu nedenle steroid direncinde diğer faktörlerin etkilerini araştırmak gerekmektedir. Bu çalışma nefrotik sendromlu çocuklarda steroide yanıtını değerlendirmede ilaç eliminasyonundan sorumlu MDR 1, CYP3A5 ve CYP3A4 gen polimorfizmlerinin etkili bir faktör olup olmadığını belirlemek amacıyla yapılmıştır. Çalışmaya Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Pediatrik Nefroloji polikliniği tarafından nefrotik sendrom tanısı ile izlenen 53 hasta ve kontrol grubu olarak 22 sağlam çocuk dahil edildi. Hastaların demografik verileri, klinik durumları, laboratuvar değerleri ve kullanılmış olan tedavi rejimlerine ait bilgiler kaydedildi. Tüm hastaların podosin ve nefrin mutasyonları, MDR-1, CYP3A4 ve CYP3A5 polimorfizmleri, almış olduğu tedaviler ve bu tedavilere yanıtları, relaps sayısı, böbrek yetmezliği varlığı ve biyopsi sonuçları değerlendirildi. Nefrotik sendrom olguları ve kontrol grubu hastalarının yaş ve cinsiyet açısından aralarında istatistiksel olarak anlamlı farklılık yoktu (p>0,05). Cinsiyet dağılımına bakıldığında steroide dirençli grupta kızların daha fazla olduğu saptandı (p<0.05). Steroide dirençli grupta serum üre ve kreatin değerleri duyarlı gruba göre anlamlı olarak daha yüksekti. Steroide dirençli hastaların tümünde podosin mutasyonu saptanırken, steroide yanıtlı hastaların 40?ında (%88,9) mutasyon saptandı. Benzer şekilde nefrin mutasyonu da steroide dirençli hastaların tümünde saptanırken, steroide yanıtlı hastaların 38?inde (%84,4) saptandı (p>0,05). Ancak steroid direncinde podosin ve nefrin mutasyonların istatistiksel olarak anlamlı bir etki yapmadığı görüldü (p>0,05). Ayrıca, steroide cevabın belirlenmesinde MDR-1, CYP3A5 ve CYP3A4 gen polimorfizmlerinin etkisi değerlendirildiğinde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmadı. Sonuç olarak, nefrotik sendrom tedavisinde steroid direncinin gelişmesinde glomerüler kapiller duvar proteinlerin gen mutasyonları ile birlikte ilaç eliminasyonundan sorumlu genlerin de etkili olmadığı belirlendi. Nefrotik sendromda tedavi cevapsızlığının çok faktörlü olduğu ve uygun tedavi modelinin geliştirilebilmesi için hastalık patogenezini açıklayacak araştırmalara ihtiyaç olduğu görüldü.