Öğretmenlerin mesleki değerleri ile yaşam boyu öğrenme eğilimleri arasındaki ilişkinin incelenmesi

Eğitim sisteminin en önemli öğelerinden biri olan öğretmenlerin, bilgi ve becerilerin kazandırılmasında ve toplumsal değerlerin aktarılmasında önemli bir rolü vardır. Bu yönüyle öğretmenlerin mesleğini icra ederken sergilediği tutum ve davranışlar önem kazanmaktadır. Öğretmenlerin tutum ve davranışlarına yön veren ise sahip olduğu mesleki değerlerdir. Yapılan araştırmalarda öğretmenlerin mesleki değerlerinin ortaya konduğu ve birçok çalışmada öğretmenlerin kişisel ve mesleki yönden gelişmesinin mesleki bir değer olarak belirtildiği görülmektedir. Bu bağlamda bu araştırmada öğretmenlerin mesleki değerleri ile yaşam boyu öğrenme eğilimleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada, nicel araştırma modellerinden betimsel ve ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini 2018-2019 eğitim öğretim yılında Diyarbakır ili merkez ilçelerde (Bağlar, Kayapınar, Sur, Yenişehir) ilkokullarda görev yapan toplam 2756 sınıf öğretmeni oluşmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise 2756 sınıf öğretmeninden basit seçkisiz örnekleme yöntemi ile seçilmiş 991 sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri, araştırmacı tarafından geliştirilen "Öğretmenlerin Mesleki Değerler Ölçeği"; bu araştırma için revize edilen "Öğretmenlerin Yaşam Boyu Öğrenme Ölçeği" ile öğretmenlerin demografik verilerinin toplandığı kişisel bilgi formu kullanılarak elde edilmiştir. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, parametrik ve non-paratmetrik testlerden yararlanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, öğretmenlerin mesleki değerlere ilişkin görüşlerinin "her zaman" düzeyinde olduğu saptanmıştır. Öğretmenlerin mesleki değerlere ilişkin görüşlerinde, öğrenim düzeyi ve değerler eğitimi ile ilgili bir kurs alma değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık gözlenmemiştir. Bununla birlikte öğretmenlerin mesleki değerlere ilişkin görüşlerinin cinsiyet değişkenine göre "Mesleki Sorumluluk ve Bağlılık" boyutunda; mesleki kıdem değişkenine göre "Öğrenme-Öğretme Ortamı" ve "Öğrenciye Yaklaşım" boyutlarında ve ölçeğin genelinde; üniversiteden mezun olunan fakülte değişkenine göre ise "Mesleki Etik" boyutunda farklılaştığı belirlenmiştir. Öğretmenlerin "Öğrencilerin duygu ve düşüncelerini rahat bir şekilde ifade etmesine önem veririm" ve "Öğrenme-öğretme sürecinde, öğrencilerin fikirlerini özgürce söylemelerini teşvik ederim" maddelerine yönelik görüşlerinin diğer maddelere oranla daha yüksek düzeyde olduğu; "Mesleki yönden kendimi geliştirmeye (hizmet içi eğitim alma, seminer ve konferansa katılma, vb.) çalışırım" maddesine yönelik görüşlerinin ise diğer maddelere oranla daha düşük düzeyde olduğu saptanmıştır. Araştırmada öğretmenlerin yaşam boyu öğrenme eğilimlerinin "tamamen katılıyorum" düzeyinde olduğu saptanmıştır. Öğretmenlerin YBÖ eğilimlerinde cinsiyet, üniversiteden mezun olunan fakülte ve değerler eğitimi ile ilgili bir kurs alma değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık gözlenmemiştir. Öğretmenlerin YBÖ eğilimlerinde öğrenim düzeyi değişkenine göre "Eğitim ile Bütünleşme" boyutunda; mesleki kıdem değişkenine göre "Eğitim ile Bütünleşme" boyutunda ve ölçeğin genelinde anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir. Öğretmenlerin "Sürekli yenilenen bilgi dünyasına ayak uydurabilmek için daha fazla öğrenmem gerektiğine inanırım" ve "Toplumsal yaşamda YBÖ bilincini kazandırmada öğretmenlere önemli görevler düşmektedir" maddelerine ilişkin görüşlerinin diğer maddelere oranla daha yüksek düzeyde olduğu; "Uzaktan eğitimin değişik nedenlerle üniversiteye gidemeyen bireylere sağladığı eğitim olanağı YBÖ uygulamalarında önemli bir yer tutmaktadır" maddesine yönelik görüşlerinin ise diğer maddelere oranla daha düşük düzeyde olduğu belirlenmiştir. Ayrıca öğretmenlerin mesleki değerleri ile yaşam boyu öğrenme eğilimleri arasında yüksek düzeyde, pozitif yönlü ve anlamlı ilişki olduğu saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Değerler, mesleki değer, öğretmenlerin mesleki değerleri, yaşam boyu öğrenme, sınıf öğretmeni