Öğretmenlik uygulaması öğretim programının standart temelli ve ihtiyaca cevap verici modeller ışığında değerlendirilmesi

Araştırmanın genel amacı, öğretmenlik uygulaması öğretim programının standart temelli ve ihtiyaca cevap verici modeller ışığında değerlendirilmesidir. Araştırma yaklaşımı olarak ?karma araştırma yaklaşımı?, modeli olarak ?tarama modeli? kullanılmıştır. Bu bağlamda araştırmanın nicel boyutu ?tekil ve ilişkisel tarama modeli?yle, nitel boyutu durum çalışması desenlerinden ?iç içe geçmiş çoklu durum deseni?yle yürütülmüştür.Araştırmanın evrenini Elazığ, Erzincan, Erzurum, Diyarbakır, Malatya ve Ağrı illerinde yer alan 1668 uygulama öğretmen adayı, 274 uygulama öğretmeni, 133 uygulama öğretim elemanı, 134 uygulama okulu yöneticisi, 134 uygulama okulu koordinatörü, altı milli eğitim müdürlüğü yöneticisi, altı milli eğitim müdürlüğü uygulama koordinatörü, altı fakülte yöneticisi, altı fakülte uygulama koordinatörü ve 19 bölüm uygulama koordinatörü oluşturmaktadır. Örnekleme yöntemi olarak, basit tesadüfi örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Bu bağlamda, 1093 uygulama öğretmen adayı, 53 uygulama öğretim elemanı, 246 uygulama öğretmeni, 115 uygulama okulu yöneticisi, 111 uygulama okulu koordinatörü, 14 bölüm uygulama koordinatörü ve milli eğitim müdürlüğü yöneticilerinin, milli eğitim müdürlüğü uygulama koordinatörlerinin, fakülte yöneticilerinin ve fakülte uygulama koordinatörlerinin tamamı araştırmanın örneklemini teşkil etmektedir.Araştırmanın verileri araştırmacı tarafından geliştirilen ölçekler ve yarı yapılandırılmış görüşme formuyla elde edilmiştir. Ölçeklerin geliştirilmesi sürecinde 28 uygulama öğretmeni, 21 uygulama öğretmen adayı ve 41 öğretim elemanından destek alınmıştır. Pilot uygulaması 312 uygulama öğretmen adayı üzerinde yapılan ve Cronbach Alfa güvenirlik katsayısı .979 olarak tespit edilen ölçeğin geliştirme sürecinde benzer test, test tekrar test ve iki yarı test güvenirlik ve korelasyon analizleri yapılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde SPSS 16 ve NVivo 8 analiz programlarından yararlanılmıştır.Amaç, içerik, öğrenme-öğretme süreci, uygulama öğretmeni ve uygulama öğretim elemanı boyutlarında yer alan standartların tamamı ?Tamamen Önemli? derecesinde nitelendirilmiş ve bu standartların öğretmenlik uygulaması öğretim programında bulunması gereken standartlar olarak kabul edilmiştir. Amaç, içerik, değerlendirme ve uygulama öğretim elemanı boyutunda yer alan standartlar ?Kısmen?, öğrenme-öğretme süreci ve uygulama öğretmeni boyutunda yer alan standartlar ise ?Oldukça? gerçekleşmiştir. Öğretmenlik uygulaması öğretim programının diğer paydaşlarının görev ve sorumluluklarını genel olarak yerine getirdikleri tespit edilmiştir.Uygulama öğretmen adaylarının en fazla karşılaştıkları sorunlar arasında uygulama öğretmeni kaynaklı olarak, eksik uygulama yaptırma, adaya ve derse önem vermeme; kendileri kaynaklı olarak, kendini öğrenciye kabullendirememe, sınav ve atanma kaygısı taşıma; uygulama okulu kaynaklı olarak okul yöneticilerin çeşitli konularda zafiyet içerisinde olması, öğretmenlerin adaylara karşı olumsuz tutum sergilemesi; uygulama öğretim elemanları kaynaklı olarak derse ve uygulama öğretmen adayına önem vermeme, uygulama sürecini izleme ve denetleme eksikliğini vurguladıkları tespit edilmiştir.Uygulama öğretmenlerinin en fazla karşılaştıkları sorunlar arasında uygulama öğretmen adayı kaynaklı olarak, adayların KPSS sınav kaygısını taşımaları, öğretmenlik uygulaması dersine gereken önemi vermemeleri, devamsızlık yapmaları; uygulama öğretim elemanları kaynaklı olarak yeterince işbirliği yapmadıkları ve iletişim kurmadıkları, uygulama sürecinde uygulama öğretmen adaylarını izlemedikleri ve onları denetlemedikleri; uygulama okulu kaynaklı olarak sınıfların kalabalık olması; kendileri kaynaklı olarak uygulama öğretmen adaylarına karşı yaptırım gücünden yoksun olma; süre kaynaklı olarak uygulama süresini yetersiz bulma sorunlarıyla karşılaştıkları tespit edilmiştir.Uygulama öğretim elemanlarının en fazla karşılaştıkları sorunlar arasında kendileri ve meslektaşları kaynaklı olarak yoğun iş yükü ile derse gereken önemi vermeme; uygulama öğretmeni kaynaklı olarak, derse gereken önemi vermeme, uygulama okulu kaynaklı olarak uygulama öğretmen adaylarının öğretmenin yerine derse girdirilmesi ve dersi yük olarak görmeleri; fakülte kaynaklı olarak uygulama öğretim elemanlarının tecrübe ve liyakate dikkat etmeden belirlenmesi; uygulama öğretmen adayı kaynaklı olarak derse gerekli önemi vermedikleri ve bu dersi fazla ciddiye almadıkları sorunlarıyla karşılaştıkları tespit edilmiştir.Elde edilen sonuçlar doğrultusunda, öğretmenlik uygulaması öğretim programı için belirlenen 95 standardın tamamının gerçekleşme derecesi yükseltilmelidir. Bunun için başta uygulama öğretmen adayları, öğretmenleri ve öğretim elemanları olmak üzere tüm paydaşlar görev ve sorumluklarını daha fazla yerine getirmelidir.Anahtar Kelimeler: Öğretmenlik Uygulaması, Program Değerlendirme, Standart Temelli Değerlendirme Modeli, İhtiyaca Cevap Verici Değerlendirme Modeli, Karma (Nitel ve Nicel) Araştırma Yaklaşım