Okul öncesi dönem ve okul dönemi astımlı çocukların annelerinde depresyon, stres ve anksiyete düzeylerinin karşılaştırılması

Giriş ve Amaç: Astım gibi kronik hastalıklara bağlı sürekli bakımın getirdiği ekonomik yük, hastalığın geleceği ile ilgili kaygılar annelerde kaygı, stres ve depresyon gibi ruhsal sorunlara neden olabilmektedir. Bu çalışmada, kronik astım tanısıyla takip edilmekte olan okul öncesi dönem ile okul dönemi çocukların annelerinin depresyon, anksiyete ve stres düzeylerinin karşılaştırılması ve bunu etkileyen bağımsız faktörlerin değerlendirilmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Anket tipi çalışma olarak yürütülen bu çalışmaya 01.04.2021-30.06.2021 tarihleri arasında Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Göğüs Hastalıkları ve Çocuk Alerji ve İmmünoloji Polikliniklerine başvuran, cinsiyet ayrımı olmaksızın 0-18 yaş arasındaki astımlı çocuklar ve anneleri çalışmaya dâhil edildi. Çalışmamızda Sosyodemografik veri Formu ve 'Depresyon, Anksiyete ve Stres Ölçeği (DASÖ-21)' kullanıldı. Bulgular: Toplam 126 hasta ve annesi çalışmaya dâhil edildi. Annelerin 24'ünde (%19) ileri ve çok ileri düzeyde depresyon, 39'unda (%30,9) ileri ve çok ileri düzeyde anksiyete, 23'ünde (%18,3) ise ileri ve çok ileri düzeyde stres saptandı. Okul dönemi astımlı çocuğa sahip annelerin (%63,9) okul öncesi dönem çocukların annelerine göre (%36,1) daha fazla oranda normal düzeyde depresyona sahip olduğu saptandı (p=0,04). Ayrıca okul dönemi astımlı çocuğa sahip annelerde (%55,7), okul öncesi dönem astımlı çocukların annelerine göre (%24,6) daha fazla oranda normal seviyede stres saptandı (p<0,001). Okul dönemi astımlı çocuğa sahip anneler (%73,8), okul öncesi dönem astımlı çocukların annelerine göre (%41,5) daha fazla oranda normal anksiyeteye de sahip idi (p<0,001). Çocuk yaşı ile depresyon derecesi (p=0,006, r=-0,24), anksiyete derecesi (p=0,004, r=-0,25) ve stres derecesi (p<0,001, r= -0,31) arasında negatif yönde ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptandı. Son bir yılda hastaneye yatmayan hastalarda daha fazla oranda normal düzeyde depresyon, anksiyete ve stres saptandı (sırasıyla p=0,04, p=0,032 ve p=0.03). Annede kronik hastalık olmaması ile anksiyete seviyesinin normal olması arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptandı (p=0,01). Kronik hastalığı olmayan annelerde (%46,2) olanlara göre (%22,9) daha fazla oranda normal düzeyde anksiyete saptandı. Sonuç: Astımlı çocuğa sahip annelerde depresyon, anksiyete ve stres gibi ruhsal bozukluklar normal popülasyona göre değişen ağırlıklarda daha fazla görülmekle birlikte çocukların yaşları küçüldükçe annelerdeki depresyon, anksiyete ve stres derecesinin daha da arttığı saptandı. Kronik hastalıklı çocuğa sahip anneler psikolojik ve sosyal desteğe ihtiyaç duydukları için annelerin ruhsal durumlarının takip edilmesi ve gerektiğinde annelere psiko-sosyal destek ve hastalık hakkında bilgilendirme olanağı sağlamak gerekir.