Okul öncesi eğitim kurumlarında montessori ve diğer metodlara göre yapılan tasarımların karşılaştırmalı mekânsal analizi:Diyarbakır örneği

Anaokulları, çocukların eğitim hayatlarına ilk adım attıkları önemli kurumlardır ve bu eğitim kurumlarında birçok farklı eğitim anlayışı uygulanmaktadır. Geleneksel eğitim yaklaşımına alternatif olarak ortaya çıkan yöntemlerden biri de Montessori yöntemidir ve dünya genelinde en çok tercih edilen yöntemlerden biridir. Bu yönteme göre çocuklara uygun olarak tasarlanan yapılar, özgürlüklerini ve eğitimlerini destekleyerek onlara fayda sağlamaktadır. Bu da çocuğun ihtiyaçlarına ve boyutlarına uygun tasarlanmış bir ortam ile mümkün olabilmektedir. Çocuk gelişiminde en önemli yılların, okul öncesi dönemde geçtiği göz önüne alındığında, bu kurumların mimari tasarımının büyük bir önem taşıdığı görülmektedir. Çalışma, Montessori eğitim yönteminin okullarda uygulanmasında, mekânsal tasarımın önemine dair bilgi sağlayarak, gelecekteki okul tasarımlarına rehberlik etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın metodolojisi, önce okul öncesi eğitim kurumları ve dünya genelindeki eğitim anlayışlarına odaklanmak, ardından Montessori yöntemini ve ilkelerini detaylı bir şekilde incelemek ve son olarak Diyarbakır'daki seçilmiş okulları Montessori mekânsal kriterleri açısından değerlendirmek üzerine kurulmuştur. Montessori eğitiminin ilkeleri detaylı bir şekilde ele alındıktan sonra, bu ilkeler içinde yer alan ve mimari açıdan vurgulanan "hazırlanmış çevre" kavramı ve Montessori mekânsal ilkeleri çalışmanın odak noktasını oluşturmuştur. Bu çalışma, Montessori yönteminin okul öncesi eğitim kurumlarında mekânsal tasarımına olan etkilerini incelemektedir. Bu kapsamda Montessori'nin çocuk merkezli eğitim anlayışının mekânsal ilkeleri doğrultusunda, Diyarbakır ilindeki beş devlet ve beş özel okul öncesi eğitim kurumu seçilip bu okulların iç ve dış mekânları analiz edilmiştir. Çalışmanın bir diğer önemli aşaması, okullarda çalışan öğretmen ve yöneticilere yönelik yapılan bilgilendirme ve görüşlerini içeren anketlerdir. Bu anketlerle elde edilen veriler, okulların mekânsal tasarım ilkeleri açısından değerlendirilmesinde kullanılmıştır. Gözlemler, fotoğraflar ve anketler kullanılarak yapılan incelemeler sonucunda bulgular bölümünde okulların, mekânsal ilkeleri nasıl ve ne ölçüde yansıttığı ölçülmüş ve bunlar tablo ve grafiklerle ifade edilmiştir. Anket sonuçları ve yapılan incelemeler, Montessori yöntemi ile geleneksel yöntemlerin beraber uygulandığı okulların mekânsal ilke ortalamalarının sadece geleneksel eğitim uygulayan okullardan daha yüksek olduğunu göstermektedir. Bu incelemelerin değerlendirilmesi ile beraber, okulların Montessori yöntemine uygunluğunun artması için önerilerde bulunularak çalışma sonlandırılmıştır.