Önlisans turizm eğitim programının CIPP modeline göre değerlendirilmesi

Turizm, ülkelere özellikle ekonomik ve sosyal faydalar sağladığından turizm eğitimi almış nitelikli personelin kaliteli hizmet sunması nedeniyle eğitimli personel çalıştırma gün geçtikçe önem kazanmaktadır. Turizmde ara eleman yetiştirme amacıyla kurulmuş meslek yüksekokullarının verdikleri eğitim programı, sektörün ve eğitim alanların ihtiyaçlarını karşılayacak bilgi ve beceriyi verebilecek nitelikte olmalıdır. Bundan hareketle belirli dönemlerde farklı öğretim programları geliştirilmektedir. Bu kapsamda araştırmanın amacı, İKMEP (İnsan Kaynaklarının Mesleki Eğitim Yoluyla Geliştirilmesi Projesi, 2008) kapsamında hazırlanıp uygulanan önlisans turizm eğitim programının öğrenci ve öğretim elemanlarının görüşlerine dayanarak CIPP (context, input, process, product yani bağlam, girdi, süreç ve ürün) modeline göre değerlendirmektir. Araştırmada tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini pilot illerdeki meslek yüksekokullarında bulunan 1390 öğrenci ve 37 öğretim elemanı oluşturmaktadır. Örneklemin evreni temsil edebilmesi için en az 301 öğrenciye ulaşılması yeterli görülmüştür. Değerlendirmeye 552 öğrenci alınmıştır. Evrenin tamamında 37 öğretim elemanı yer almaktadır. Evrenin tamamına ulaşılmaya çalışılmış ancak bazı nedenlerle 27 öğretim elemanına ulaşılmıştır. Araştırma için gerekli olan veriler araştırmacı tarafından geliştirilen öğretmen ve öğrencilere yönelik iki form ile elde edilmiştir. Veri toplama aracında programın bağlam, girdi, süreç ve ürün boyutlarına ilişkin toplam 58 madde yer almıştır. Öğrencilere uygulanan veri toplama aracı pilot uygulamaya tabi tutulmuş, geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır. Aracın Cronbach Alpha iç tutarlılık katsayısı 0.974 olarak hesaplanmıştır. Araştırmanın alt problemlerine yanıt bulmak amacıyla veri toplama aracıyla elde edilen öğrenci ve öğretim elemanı görüşleri parametrik veriler için ortalama ve yüzde hesapları yapılarak tablolara dönüştürülmüş ve bağımsız örneklemler için t-testi ve tek yönlü varyans (ANOVA) tekniği, parametrik olmayan veriler için ise Mann-Whitney U testi ve Kruskall Wallis testi kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, öğretim programının öğrencilerin bulunduğu sınıf değişkenine göre, süreç ve ürün boyutlarında anlamlı fark çıkmamıştır. Bağlam ve girdi boyutunda ise birinci sınıf öğrencilerin ortalamaları ikinci sınıftakilerden yüksek ve aralarında anlamlı fark olduğu saptanmıştır. Programın bağlam boyutunda; programda yer alan derslerin teorik bilgiler açısından yeterliği ve programda yer alan dersler için ayrılan süre yeterliği açısından öğrencilerin görüşleri ile öğretim elemanlarının görüşleri arasında fark olduğu belirlenmiştir. Bağlam boyutunda öğretim elemanları daha olumlu görüş bildirmekle birlikte öğrenciler ile aralarında anlamlı fark belirlenmemiştir. Girdi boyutunda; programın uygulanmasında kullanılan materyallerin, sektörde ihtiyaç duyulacak becerileri kazandıracak nitelikte olması ve derslerin kazanımlarının programın temel amaçları ile tutarlılığı açısından öğrencilerin görüşleri ile öğretim elemanlarının görüşleri arasında fark olduğu belirlenmiştir. Girdi boyutunda öğretim elemanları daha olumlu görüş bildirmekle birlikte öğrenciler ile aralarında anlamlı fark görülmemiştir. Süreç boyutunda; programda yer alan derslerde gerektiğinde konu tekrarı yapılması, öğretim elemanlarının derslerde farklı öğretim yöntem ve tekniklerini kullanması ve öğretim elemanlarının, derslerde sınıf disiplini sağlamaları konularında öğrencilerin görüşleri ile öğretim elemanlarının görüşleri arasında fark olduğu belirlenmiştir. Süreç boyutunda öğretim elemanları daha olumlu görüş bildirmişler ve öğrenciler ile aralarında anlamlı fark belirlenmiştir. Ürün boyutunda; öğrencilerin derslerde öğrendikleri bilgileri, daha sonra iş hayatında kolaylık sağlayacağı konusunda öğrencilerin görüşleri ile öğretim elemanlarının görüşleri arasında fark olduğu belirlenmiştir. Ürün boyutunda öğretim elemanları daha olumlu görüş bildirmekle birlikte öğrenciler ile aralarında anlamlı fark belirlenmemiştir. Araştırmada üç üniversitede de aynı zorunlu derslerin yer aldığını; ancak mesleki derslerde farklılıklar olduğu, programda aynı derslerin yer almasına rağmen ders saatleri ve AKTS'lerinde farklılıklar olduğu sonucuna varılmıştır. Seçmeli derslerde de farklılıkların olduğu belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Turizm Öğretim Programı, Program Değerlendirme, CIPP (bağlam, girdi, süreç, ürün) Modeli, Program Geliştirme