Osmanlı Türkçesi döneminde yazılmış sözlüklerde bitki adları

Osmanlı Türkçesi Döneminde Yazılmış Sözlüklerde Bitki Adları Bu çalışma Osmanlı İmparatorluğu döneminde bitki adlandırmaları, bitkilerin hangi amaçla, nerelerde kullanıldığı gibi bitkilere ait unsurların sözlüklerdeki biçimini ortaya koymak için gerçekleştirilmiştir. Tarama sonucunda tespit edilen sözcükler kullanım yerlerine, türlerine, yetişme yerlerine, hayvan, organ, renk adları ile türetilmelerine ve oluşturulma biçimlerine göre tanımlarıyla verilmiştir. Çalışmada söz konusu dönemde kaleme alınan Kâmus-ı Türkî, Lügat-ı Nâcî, Müntahabât-ı Lügât-ı Osmâniyye ve Lehçe-i Osmânî sözlükleri taranmış, elde edilen söz varlığı konularına göre sınıflandırılmıştır. Çalışmanın giriş bölümünde söz varlığının kuramsal çerçevesi çizilmiş, söz varlığı ve sözlük ilişkisi üzerinde durulmuştur. Aynı zamanda Osmanlı İmparatorluğu döneminin incelenen sözlükleri tanıtılmıştır. Çalışmalar bölümünde bitki adları ile ilgili on yedi tane çalışmadan bahsedilmiştir. Yöntem bölümünde bu çalışmanın malzemelerine ve çalışmada nasıl bir yöntem kullanıldığına değinilmiştir. Bulgular bölümünde teze kaynaklık eden Osmanlı İmparatorluğu döneminde yazılmış Kâmus-ı Türkî, Lügat-ı Nâcî, Müntahabât-ı Lügât-ı Osmâniyye ve Lehçe-i Osmânî sözlüklerinde bitki ile ilgili söz varlığı konu başlıklarına göre tasnif edilmiştir. Aynı zamanda bu bölümde her konu başlığına göre tespit edilen veriler tablo halinde alfabetik olarak sıralanmış ve bu verilerin incelenen dört sözlükteki durumları karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırma ile sözlüklerin bir konu üzerinde ortaklık ve farklılıkları ortaya konulmuştur. Konu başlıkları tespit edilirken bitki kavramı ile ilgili yapılmış çalışmalar incelenip bu çalışmaya uygun başlıklar belirlenmiştir. Başlıklar oluşturulurken bitki ile ilgili kullanım yerlerine göre adlandırmalar, türlerine göre adlandırmalar, yetişme yerlerine göre adlandırmalar, hayvan adları ile oluşan adlandırmalar, organ adları ile oluşan adlandırmalar, renk adları ile oluşan adlandırmalar ve oluşturulma biçimlerine göre adlandırmalar gibi geniş ölçüde sınıflandırma yapılmıştır. Bu çalışmanın sonuç kısmında taranan sözlüklerde tespit edilen bitki ile ilgili söz varlığı genel bir değerlendirmeyle verilmiştir. Sözlüklerin birbirleriyle bitki söz varlığı v bağlamında benzerlik ve farklılıkları ortaya konulmuştur. Bundan hareketle bitki adlarının fazla olması bitki çeşitliliğinden ve alıntı sözcüklerin fazla olmasından kaynaklanmıştır. Bu çalışmanın da bitki adlandırmalarının söz varlığı açısından başka çalışmalara kaynaklık edebileceği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Bitki adları, Kâmus-ı Türkî, Lehçe-i Osmânî, Lügat-ı Nâcî, Müntahabât-ı Lügât-ı Osmâniyye