Overektomi uygulanan sıçanlarda periferik sinir hasarı üzerine selenyumun etkileri

Menopoz sırasında görülen başta östrojen olmak üzere tüm seks hormonlarının seviyelerindeki azalmanın sinir sistemi üzerine olumsuz etkileri olduğuna, depresyon, baş ağrısı gibi bozuklukların yanı sıra Alzheimer hastalığı oluşumu ile de ilişkili olduğu yapılan çalışmalarda gösterilmiştir. Merkezi sinir sisteminin menopoz durumundan nasıl etkilendiği ve merkezi sinir sistemi üzerindeki menopoz kaynaklı oksidatif hasarın etkileri, bu oksidatif hasarın hangi hastalıklarla sonuçlandığı incelenmiştir. Fakat menopoz durumunun periferik sinir sistemi üzerinde yapı ve fonksiyonu üzerine nasıl bir etki yaptığına dair literatürde bulunan bilgi son derece sınırlıdır. Menopoz durumunda gözlenen değişimlerin önemli bir nedeni seks hormon seviyelerindeki azalmadan dolayı vücudun antioksidan enzim seviyeleri düşmesi ve antioksidan-serbest radikal dengesinin bozulması ile vücutta serbest radikal miktarının artmasıdır. Serbest radikallerin, sinir sistemi dahil vücutta bir çok alanda olumsuz etkileri bilinmektedir. Bu literatürel bilgilerden yola çıkarak çalışmada, menopoz durumunun ve menopozda görülen sinir hasarının periferik sinir siteminde siyatik sinir yapı ve fonksiyonu üzerine olan etkileri ve bu etkiler üzerine selenyumun iki dozda (normal doz-1μmol/kg ve yüksek doz- 5μmol/ kg Se) tedavi edici rolü araştırılmıştır. Overektomi ile oluşturulan menopoz durumunun periferik sinir sisteminde yer alan siyatik sinir üzerinde bir nörodejenerasyon oluşturduğu, sinir iletim hızı değerlerinde azalma görüldüğü ve Siyatik Fonksiyonel İndeks değerlerinde sapmalara neden olduğu gözlenmiştir. Bunun yanı sıra, menopoz durumunda uygulanan sinir hasarı sinir ileti hızlarında ve siyatik fonksiyonel indeks değerlerinde menopozun neden olduğu tablonun daha da kötüleşmesine sebep olmuştur. Hem normal (1μmol/kg) hem yüksek dozda (5μmol/ kg) uygulanan selenyum tedavisinin ise bu olumsuz etkileri azalttığı, sinir iletim hızını arttırdığı ve siyatik fonksiyonel indeks testi ile gözlenen sinir fonksiyonlarında iyileşmeye neden olduğu tespit edilmiştir. Elde ettiğimiz sonuçlara dayanarak selenyumun siyatik sinirde oksidatif stres kaynaklı oluşabilecek mitokondriyal fonksiyon bozukluklarını önlediğini, mitokondri tarafından başlatılan hücre ölümü yolunu inhibe ederek nöral hayatta kalmayı sağladığını, siyatik sinir iletim hızını arttırdığını ve distal latans değerlerini azalttığını belirtebiliriz. Ayrıca, menopozda selenyum tedavisinin kan serum estradiol seviyelerinde bir artıma sebep olduğunu belirtebiliriz. Menopozda selenyum tedavisinin sinir dokusu üzerindeki moleküler etkilerini daha detaylı açıklayabilmek amacıyla ileriki çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.