Planlı eskitme konusunda tüketicilerin bilgi ve bilinç düzeyinin analizine yönelik bir araştırma

Yaklaşık yüz yıldır var olan planlı eskitme stratejisinin günümüzde iki önemli yürütücüsü vardır. Bunlar: büyümeci ekonomi ve küresel rekabet koşullarında karar veren işletmeler ile tüketim kültürü içinde sürekli "yeni" beklentileri olan tüketicilerdir. Bu iki karar merkezinin etkileşimi sonucunda gerçekleşen planlı eskitme ise aşırı kaynak kullanımı ve çevre kirliliğine yol açmaktadır. Günümüzde aşırı tüketimin neden olduğu sorunlara karşı küresel çevrede bir bilinçlenme görülmektedir. Bolluğa ve israfa dayalı tüketimden, tüm insanlığın refahını düşünen, duyarlı tüketime doğru bir yönelim söz konusudur. Bu tezin amacı, işletmeler tarafından uygulanan farklı türlerdeki planlı eskitme stratejilerine yönelik tüketicilerin bilgi, bilinç düzeylerinin belirlenmesi ve tüketicilerin bilinçli tüketim eğilimlerini de göz önünde tutarak sergiledikleri tüketim davranışlarıyla ilişkilerini incelemektir. Araştırmanın amacı doğrultusunda farklı yaş, cinsiyet, eğitim, meslek ve gelir düzeyine sahip kolayda örneklem yoluyla seçilen 28 katılımcıyla yüz yüze derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Görüşmelerde yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Elde edinilen bulgular sonucunda araştırma sorunuyla oluşturulan nitel araştırma soruları cevaplanmıştır. Katılımcıların planlı eskitme bilgi, bilinç düzeyleriyle ürünleri uzun ömürlü kullanım davranışları arasında bir ilişki bulgulanmıştır. Ayrıca katılımcıların bilinçli tüketici boyutlarıyla planlı eskitme bilinç düzeyleri arasında bir paralellik olduğu bulgulanmıştır. Anahtar Kelimeler: Tüketici Davranışı, Tüketim Kültürü, Tüketici Bilinci, Ürün Eskimesi, Planlı Eskitme