Postspinal baş ağrısı tedavisinde sfenopalatin gangliyon bloğunun etkinliği

AMAÇ: Spinal anestezinin komplikasyonlarından biri olan post spinal baş ağrısı (PSBA), hastaların hayat kalitelerini olumsuz etkileyen, geç mobilizasyon ve uzamış hastanede kalım süresine sebep olan ve tedavi edilmediğinde katastrofik sonuçlar doğurabilen bir durumdur. Son yıllarda literatüre giren sfenopalatin gangliyon bloğu (SGB) ise minimal invaziv, kolay ve güvenli bir tedavi alternatifi oluşturmuştur. Çalışmamızda konservatif tedaviye ek olarak uygulanan topikal SGB'nin PSBA tedavisinde etkinliğini değerlendirmeyi amaçladık. METOD: Etik kurul onayı alındıktan sonra, postspinal baş ağrısı (PSBA) tanısı alan hastaların dosyaları tarandı. Çalışmaya dahil edilen hastalar 2 gruba ayrıldı. Sadece konservatif tedavi uygulanan hasta grubu Grup K olarak, konservatif tedavi başlangıcında ek olarak sfenopalatin gangliyon bloğu (SGB) uygulanan hasta grubu ise Grup S olarak adlandırıldı. Hastaların baş ağrıları VAS değerleri ile tedavinin 1,3,12 ve 24. saatlerde supin ve dik pozisyonda olmak üzere kaydedildi. Tedavi başarı kriteri tedavinin 24. saatinde dik pozisyonda baş ağrısı şiddetinin VAS=3 ve altı olması olarak kabul edildi. BULGULAR: Bu çalışmaya, kriterlere uyan Grup K'da 68 ve Grup S'de 42 olmak üzere toplam 110 hasta dahil edildi. İki grup arasında yaş, cinsiyet, uygulanan cerrahi tipi, kullanılan spinal iğne türleri ve baş ağrısına eşlik eden ek semptomlar açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark yoktu (p<0,05). Hastaların dik pozisyondaki baş ağrıları incelendiğinde Grup S'de 1, 3, 12 ve 24. saatteki VAS değerleri Grup K'nın aynı saatlerdeki değerlerine göre istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük bulundu (p<0,001). Hastaların 24 saatlik takipleri sonunda Grup S'deki 42 hastanın 38'inde (%90,5), Grup K'daki 68 hastanın ise 46'sında (%67,6) başarılı tedavi sağlandı. Tedavi başarısı açısından gruplar karşılaştırıldığında Grup S lehine istatistiksel olarak anlamlı düzeyde fark bulundu (p<0,05). SONUÇ: PSBA tedavisinde konservatif tedaviye ek olarak SGB uygulandığında, sadece konservatif tedaviye göre daha büyük oranda hastada ve daha erken analjezi sağlandığını tespit ettik . Sonuç olarak minimal invazif, uygulaması kolay ve güvenli bir yöntem olan topikal SGB uygulamasının konservatif tedaviye eklendiğinde PSBA hastalarında daha hızlı ve etkin bir tedavi sağladığı, dolayısıyla da erken mobilizasyon ve taburculuk imkânı oluşturabileceği, invaziv bir işlem olan ve ciddi komplikasyonlara neden olabilen EKY işlemine ihtiyacı azaltabileceği kanısına vardık. Anahtar kelimeler: Analjezi, konservatif tedavi, postspinal baş ağrısı, sfenopalatin gangliyon bloğu, spinal anestezi.