Psikiyatrik tanı almış bireylerde algılanan sosyal destek ve iyileşme aşamalarının belirlenmesi

Bu çalışma, Orta Karadeniz bölgesinde bulunan bir ildeki psikiyatri hastanesi, toplum ruh sağlığı merkezi ve üniversitesi hastanesi psikiyatri kliniğinde yatan veya ayaktan takip edilen bireylerde, algılanan sosyal destek ve iyileşme aşamalarını belirlemek amacıyla yapılmıştır. Bu amaç doğrultusunda çalışmaya katılan bireylerin sosyal destek durumları ve iyileşme aşamaları belirlenmiş, sosyal destek ve iyileşme aşamaları arasındaki ilişki incelenmiştir. Araştırma 11/10/2021-11/04/2022 tarihleri arasında tanımlayıcı ve kesitsel türde yapılmıştır. Çalışma 230 birey ile tamamlanmıştır. Araştırmada verilerin toplanmasında araştırmacı tarafından ilgili literatür incelenerek oluşturulan Kişisel Bilgi Formu, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇBASDÖ) ve İyileşme Aşamaları Ölçeği (İAÖ) kullanılmıştır. Veriler çalışmaya katılmayı kabul eden bireyler ile araştırmacı tarafından yüz yüze görüşülerek toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde, SPSS Statistics 25.0 programı kullanılmıştır. Verilerin analizinde sayı, yüzde, minimum, maksimum, medyan, ortalama, standart sapma, t testi, Tek Yönlü Anova ve Tamhane's, Pearson Korelasyon analizi kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi için p<0,05 benimsenmiştir. Çalışmaya katılan bireylerin %55,7'sinin kadın, %40'ının bekâr, yaş ortalamasının 36,84±10,15, %47,4'ünün ilköğretim mezunu, %68,7'sinin çalışmadığı, %55,6'sının gelirinin orta düzeyde olduğu belirlenmiştir. ÇBASDÖ puan ortalaması 44,75±16,02, aile alt boyut puan ortalaması 19,57±6,35, arkadaş alt boyut puan ortalaması 13,59±7,09, özel bir insan alt boyut puan ortalaması 11,58±7,12'dir. Katılımcıların İAÖ durağanlık alt boyutundan aldıkları puan ortalaması 12,68±8,40, farkındalık alt boyutundan aldıkları puan ortalaması 15,28±7,92, hazırlık alt boyutundan aldıkları puan ortalaması 15,96±7,54, yeniden yapılanma alt boyutundan aldıkları puan ortalaması 14,72±8,85 ve gelişim alt boyutundan aldıkları puan ortalaması 12,07±8,70'dir. Katılımcıların cinsiyeti, eğitim durumu, medeni durumu, sosyal güvencesi, çalışma durumu, yaşanılan yer ve gelir durumu ile ÇASDÖ toplam puanı ve alt boyut puan ortalamaları istatistiksel olarak anlamlı şekilde farklılık göstermektedir (p<0,05). Katılımcıların İAÖ alt boyutları puan ortalamalarının karşılaştırılması sonucunda cinsiyet, eğitim durumu, sosyal güvence, çalışma durumu, yaşanılan yer ve gelir durumu arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmıştır (p<0,05). ÇBASDÖ toplam ve tüm alt boyut puan ortalamaları ile İAÖ alt boyut puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p<0,05). ÇBASDÖ toplam ve tüm alt boyut puan ortalamaları arttıkça İAÖ alt boyutlarından durağanlık ve farkındalık puan ortalamaları azaldığı; hazırlık, yeniden yapılanma ve gelişim alt boyut puan ortalamaları ise arttığı saptanmıştır. Çalışma sonucunda katılımcıların sosyal desteğinin ortaya yakın düzeyde olduğu, katılımcıların çoğunluğunun hazırlık ardından yeniden yapılanma aşamasında olduğu ve sosyal destek ile iyileşme arasında pozitif yönde anlamlı ilişki olduğu bulunmuştur. Anahtar kelimeler: Sosyal Destek, İyileşme, İyileşme Aşamaları, Psikiyatrik Hastalık, Psikiyatri Hemşireliği