Referandumlar sürecinde Türkiye

Halkın iradesini yönetime doğrudan doğruya yansıtma amacını taşıyan ve doğrudan demokrasilerin tipik bir örneği olan referandumlar Türkiye'de de birçok kararın alınması için uygulanmıştır. Türkiye Cumhuriyeti tarihinde 1961 yılından 2017 yılına kadar toplam 7 referandum yapılmıştır. Bu referandumlardan 1961 ve 1982 referandumu yapılan askeri darbeler sonrası hazırlanan yeni anayasaların halk tarafından oylanması şeklinde olmuştur. 1987, 1988, 2007, 2010 ve 2017 referandumlarında ise anayasanın maddelerinde yapılacak değişikler için halkoylamasına gidilmiştir. Bu referandumlar da 6'sı kabul edilirken sadece biri reddedilmiştir. Son referandum 2017 yılında gerçekleşen Türkiye Cumhuriyeti'nin "Parlamenter Sistem" yerine "Partili Cumhurbaşkanlığı" sistemine geçişine evet ya da hayır şeklinde oylaması olmuştur. Yapılan referandumların öncesine, sonrasına veya bir sonraki referanduma etkisi olmuştur. Aynı zamanda Türk siyasi tarihine de bir o kadar etkisi vardır. Araştırma sürecinde kitap, yerel ve ulusal gazeteler ile dergi arşivleri incelenmiştir. TBMM tutanakları, Resmî Gazete ve Cumhuriyet Arşivi ile birlikte Milli Birlik Konseyi İnkılabı Yayma Komisyonu belgeleri de kullanılmıştır. Özellikle referandum süreci içinde propagandaya katılan iktidar ve muhalefet partileri ile diğer derneklerin ve gençlik kollarının propaganda birimlerinin çıkardığı afiş, el katalogları ve pankartlar incelenmiş her referandumun kendi içinde ve diğer referandumlara olan etkisi tarihi objektiflik çerçevesinde analiz edilmeye çalışılmıştır.