Renal transplantasyon sonrası hastaların hastalık bakımı ve yaşam doyumunun değerlendirilmesi

Giriş ve Amaç: Renal transplantasyon, hemen hemen tüm son evre böbrek hastalıklarında tercih edilen, kaybedilmiş böbrek işlevini yerine koyma tedavisidir. Bu çalışmada, renal transplantasyonlu hastalarda, hastalık bakım gereksinimlerini tanımlamak, kronik hastalıkların takibinin önemini değerlendirmek, renal transplantasyonlu hastaların yaşam doyum düzeyleri ve kronik hastalıkların yönetiminde aile hekimlerinin rolünü saptamak amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırma evrenini 01.04.2015-01.12.2015 tarihlerinde Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Balcalı Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği'ne başvuran, en az altı aydır takipte olan ve çalışmaya katılmayı kabul eden 92 renal transplantasyonlu hasta oluşturmaktadır. Sosyodemografik bilgi formu, kronik hastalık bakım ölçeği ve yaşam doyum ölçeğinden oluşan anketler uygulandı. Toplanan veriler bilgisayara girilerek SPSS 20.0 paket programıyla istatistiksel analizi yapıldı. Bulgular: Araştırmaya 64(%69,5) erkek, 28(%30,5) kadın olmak üzere 92 hasta katılmıştır. Katılımcıların yaş ortalamaları 37,70±10,98(min:18 max:70) yıldır. Transplantasyon sonrası geçen süre kadınlarda ortalama 48,61±36,11(min:3 max:120) ay, erkeklerde ortalama 29,28±44,30(min:3 max:216) ay'dır . Böbrek kaybına sebep olan primer hastalıklar en sık glomerülonefrit (n:37, %40,2), hipertansiyon(n:30, %32,6), Diabetes Mellitus(n:3, %3,2)'tur. Hastaların kronik hastalık bakım ölçeği puanı 2,67 ± 0,74(min:1,60 max:4,80)'tür. Alt ölçek ortalama puanları incelendiğinde en yüksek puanın karar verme alt ölçeğinde alındığı, en düşük puanın ise izlem koordinasyon alt ölçeğinde alındığı belirlendi Yaşam doyum puanları 22,16±6,0(min:5 max:35 )tir. Yaş ile ölçek puanı arasında orta düzeyde anlamlı ilişki saptanmıştır(p:0,004). Hastaların "hasta katılım'' ve "problem çözme'' puanı ile yaşam doyumu arasında anlamlı korelasyon saptanmıştır(sırasıyla p:0,015; p:0,026). Sonuç: Renal transplantasyon hastalarının takibi ve bakımı güçtür. Uygun eğitim ve ekip çalışması ile sağlık bakım profesyonelleri ve aile hekimleri, kapsamlı ve sürekli kronik hastalık yönetimini sağlayarak renal transplantasyonlu hastaların; maliyet etkin bir şekilde hastaların sağ kalımı, yaşam kalitesini ve mevcut sağlık düzeylerini yükseltebileceklerdir. Anahtar sözcükler: Aile hekimliği, kronik hastalık bakımı, renal transplantasyon , yaşam doyumu