Sağlık okuryazarlığının çocuklarda nemlendiriciler ve atopik egzama konusunda ebeveyn bilgisine etkisi

Sağlık Okuryazarlığının Çocuklarda Nemlendiriciler ve Atopik Egzama Konusunda Ebeveyn Bilgisine Etkisi Giriş ve Amaç: Atopik dermatit (AD) çocukların %20-25'ini yetişkinlerin ise %2-3'ünü etkileyen, kronik, tekrarlayan, kaşıntılı ve inflamatuvar bir deri hastalığıdır. Birçok alerjik hastalıkta sosyodemografik faktörlerle birlikte ebeveyn sağlık okuryazarlığının hastalık bilgisini, tedavisini ve sonuçlarını olumlu yönde etkilediği anlaşılmıştır. Bu çalışmada, Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Çocuk Alerji ve İmmünoloji Polikliniğinde AD tanısı alan çocukların ebeveynlerinin sağlık okuryazarlığını ve dijital okuryazarlığını ölçmek, bu okuryazarlıkları etkileyen sosyodemografik faktörleri ortaya koymak ve okuryazarlık düzeyleriyle ailelerin atopik egzama bilgi ve nemlendiricilerle cilt bakımı bilgi düzeyleri arasındaki ilişkiyi ortaya koymak amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışma, Diyarbakır ilinde 1 Ocak 2023-1 Mayıs 2023 tarihleri arasında Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Alerji Polikliniğinde öykü, fizik muayene ve laboratuvar tetkikleriyle atopik egzama (dermatit) tanısı alan çocukların ebeveynleri davet edildi. Çalışmaya 1 ay-18 yaş grubu çocukların ebeveynleri dâhil edildi. Bulgular: Çalışmaya 100 hasta ve ebeveyni dahil edildi. Hastaların medyan yaşı dokuz ay, yarıdan fazlasını (%64) kız hastalar oluşturmaktaydı. Annelerin medyan yaşı 30, çoğu üniversite (%50) mezunu ve çalışmamaktaydı (%76). Ebeveynlerin çocuklarındaki AD ile ilgili kullanılan en sık bilgi kaynağının doktorlar olduğu saptandı (%76). Annelerin çoğunun günlük düzenli nemlendirici (%88), düzenli banyo yağı (%86) ve anti-alerjik şampuan (%70) kullandığı saptandı. Katılımcıların AD ve cilt bakımı bilgi düzeyini ölçen sorulara verilen doğru cevaplar değerlendirildiğinde AD bilg düzeyi çoğunda kısmen yeterli (%51) ve cilt bakımı bilgi düzeyini çoğunda kısmen yeterli (%53) olduğu saptandı. Katılımcıların Sağlık Okur Yazarlığı Ölçeği Puanı medyan 33,3; AD bilgi düzeyi puanı medyan yedi, AD nemlendirici doğru kullanım puanı medyan dört saptanmıştır. Sağlık okuryazarlık puanı ile anne eğitim düzeyi (p=0,036, r=0,21) arasında pozitif yönde, anne yaşı (p=0,009, r=-0,26) ile negatif yönlü istatiksel anlamlı bir ilişki tespit edildi. Katılımcıların AD bilgi düzeyi ile cilt bakım bilgi düzeyi puanı arasında istatiksel olarak anlamlı pozitif ilişki tespit edildi (p=0,018, r=0,24). Sonuç: Sağlık okuryazarlığı, bireylerin sağlıkla ilgili karar verme süreçlerinde güçlenmelerini sağlar ve sağlığı iyileştirme çabalarına aktif katılımlarını teşvik eder. Bu konu ile ilgili çok merkezli ve daha fazla sayıda AD tanılı çocuk ebeveyni içeren randomize kontrollü çalışmalara ihtiyaç bulunmaktadır. Anahtar kelimeler: sağlık okuryazarlığı, çocuk, nemlendiriciler, atopik dermatit(egzama).