Sanal laboratuvar destekli öğretimin öğrencilerin elektrik devreleri konusundaki kavramsal anlamalarına ve tutumlarına etkisi

Amaç: Bu araştırmada 7. sınıf öğrencilerinin Elektrik Devreleri ünitesinde yaşa-dıkları kavramsal zorlukları tespit ederek bunlara yönelik geliştirilen ders içi etkinliklerinin sanal laboratuvar destekli gerçek laboratuvar uygulamaları eşliğinde öğretilmesinin öğren-cilerin kavramsal anlamalarına ve derse yönelik tutumlarına etkisinin incelenmesi amaç-lanmaktadır. Yöntem: Araştırmanın amacı doğrultusunda çalışmada iç içe karma desen kulla-nılmıştır. Nicel verilerin elde edilmesinde ön-test son-test kontrol gruplu yarı deneysel desenden yararlanılırken nitel desen olarak fenomenoloji deseninden faydalanılmıştır. Ağrı ilinin Hamur ilçesindeki Osman Gazi Ortaokulu'nun 7. sınıfında öğrenim gören toplamda 42 öğrenci araştırmanın örneklemini oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini belirle-mede kolay ulaşılabilir örnekleme yönteminden yararlanılmıştır. Ayrıca ölçüt örnekleme yöntemiyle seçilen 15 fen bilimleri öğretmenine araştırmanın başında görüşme formu uy-gulanmıştır ve gelen cevaplar doğrultusunda ders içi etkinliklerinin çerçevesi belirlenmiş-tir. Araştırmanın uygulamaları öncesinde gerçekleştirilen "Öğretmen Görüşme Formu", uygulama sonrasında gerçekleştirilen "Öğrencilere Yönelik Mülakat Soruları" ve uygula-malar esnasında yapılan gözlemler, bu çalışmanın nitel verilerini oluşturmaktadır. Araştır-macı tarafından hazırlanan "Elektrik Devreleri Ünitesi Kavram Testi" ve Nuhoğlu (2008) tarafından geliştirilen "Fen Bilimleri Dersi Tutum Ölçeği" ise öntest ve sontest olarak nicel veriler şeklinde değerlendirilmiştir. 7. sınıf fen bilimleri öğretim programında yer alan Elektrik Devreleri ünitesindeki ilk beş kazanım için hazırlanan ders içerikleri deney gru-bunda sanal laboratuvar uygulamaları ile desteklenmiş gerçek laboratuvar uygulamaları eşliğinde işlenirken kontrol grubunda sadece gerçek laboratuvar uygulamaları şeklinde öğretilmiştir. Uygulamaların sonunda iki gruptan da seçilen 7'şer öğrenci ile mülakat ya-pılmıştır. Nicel veri toplama araçlarından elde edilen veriler için SPSS paket programından yararlanılarak betimsel ve kestirimsel istatistik yapılmıştır. Nitel verilerin analizinde ise içerik analizi ve betimsel analiz yöntemleri birlikte kullanılmıştır. Bulgular: Deney grubu EDÜKT sontest puan ortalaması ile kontrol grubu EDÜKT sontest puan ortalaması arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farkın olduğu tespit edilmiştir. Son test sonucuna göre etki büyüklüğü η2= .20 olarak hesaplanmıştır. Belirtilen değer, sanal laboratuvar destekli gerçek laboratuvar uygulamalarının öğrencilerin kavramsal anlamaları üzerinde büyük bir etkiye sahip olduğunu ifade etmektedir. Ayrıca deney grubunun kontrol grubuna göre fen bilimleri dersine yönelik tutumunun daha yük-sek olduğu da tespit edilmiştir. Öğretmenlere uygulanan görüşme formundaki verilere bakıldığında öğrencilere açıklaması zor olan konuların başında akım-gerilim-direnç kav-ramlarının geldiği görülmüştür. Öğretmenlerin bu ünitede yapılması gereken en önemli deneylerin karışık devrelerde seri ve paralel bağlama deneyleri olduğunu ifade ettikleri görülmüştür. Katılımcı öğretmenlerin genel olarak yaygın kavram yanılgılarının farkında oldukları tespit edilmiştir. Son olarak iki gruptan da mülakat için seçilen öğrencilerden bazılarının akım, gerilim ve direnç konularında zorluk yaşadığı tespit edilmiştir. Yine öğ-rencilerin genel olarak karışık verilen devrelerde daha çok zorlandıkları ve lamba yanarken pilin ve kablonun içerisinde ne olduğu konusunda genel olarak yanılgılar içeren cevaplar verdikleri tespit edilmiştir. Sonuç ve Öneriler: Öğrencilerin en çok zorlandığı kavramların potansiyel fark ve akım olduğu sonucuna varılmıştır. Her ne kadar farklı uygulamalar denenmiş olsa da bazı öğrencilerin hala kavram yanılgısı yaşadıkları görülmüş ve bunda da kavram yanılgılarının değişime karşı dirençli olmalarının etkisi olduğu düşünülmüştür. Kavramsal anlamada kavram yanılgılarının büyük etkisi olmasından dolayı öğretmenlerin ve öğretmen adayları-nın çeşitli hizmet içi eğitimler alarak ders uygulamalarını güncel tutarak daha donanımlı hale gelmeleri önerilmiştir. Gelecekte yapılacak çalışmalar için farklı örneklemler ile daha uzun süre uygulamalar yapılarak etkilerinin araştırılması tavsiye edilmiştir.