Serum lityum düzeyi ölçümünde spektrofotometrik ve ICP-MS yöntemlerinin karşılaştırılması

Amaç: Önemli bir eser element olan lityum, bipolar bozukluğu tedavisinde yaygın olarak kullanılan bir ilaçtır. Lityum tedavisinde, terapötik seviyesin dar bir aralıkta olması ve lityum toksisitesime bağlı semptomların non spesifik olması sepebiyle ilacını kandaki seviyesinin düzenli bir şekilde izlenmesi gereken bir parametredir. Bu nedenle lityum düzeyinin doğru, güvenilir, tekrarlanabilir olarak ölçülmesi gerekmektedir. Dolayısı ile analitik yöntemlerin doğru ve kesin sonuçları üretmesi gerekmektedir. Bu amaçla daha önceden lityum ölçümü için alev atomik ve emilim spektrofotometrisi (FAES-FAAS) yöntemleri ile kullanılmıştır. daha sonrasında ise İyon-Seçici-Elektrod (İSE) ve Spektrofotometrik yöntemleri kullanılmaya başlanmıştır. Element analizinde en hassas ve referans yöntem İndüktif Eşleşmiş Plazma – Kütle Spektrometre (İCP-MS) yöntemidir. Ancak maliyet etkinlik açısından düşünüldüğünde bu yöntem rutin ve acil laboratuvarlarda bulunması mümkün değildir. Bu çalışmada; İCP-MS yöntemi ile spektrofotometrik yöntemi karşılaştırarak, rutin laboratuvarlarda spektrofotometrik yöntem ile de güvenli bir şekilde sonuç verilip verilemeyeceği amaçlandı Gereç ve Yöntem: Lityum analizi için laboratuvara gönderilen kan numunelerinden 50 adet numuneyi, laboratuvarda bulunan otoanalizör cihazında spektrofotometrik yöntem ile çalışıldıktan sonra, Dicle Üniversitesi Merkez Laboratuvarında bulunan ICP-MS cihazında ölçüm yapılarak sonuçlar karşılaştırıldı.. Yöntem karşılaştırma, tekrarlanabilirlik, geri kazanım deneyler yapılarak analiz edildi. Yöntem karşılaştırma çalışmasında elde edilen verilerin regresyon analizleri gerçekleştirildi. Yöntemler arası mutlak uyumu değerlendirmek amacıyla Bland Altman grafikleri, yöntemleri arası ilişkisel uyumu göstermek amacıyla da Passing Bablok analizleri gerçekleştirildi. Bulgular: Doğrusallık (Linearite) çalışmasında linearite aralığı 5-0.156 mmol/L olarak bulundu. % uygunluk miktarları %95 tan büyük olduğu için linearite sınırları içerisinde kabul edildi. Gün içi ve günler arası tekrarlanabilirlik çalışmasında iki farklı kontrol numuneler serum (mean 0.97 ve 1.75 mmol/L) kullanıldı. 0.97mmol/L konsantrasyonu için gün içi ve günler arası tekrarlanabilirlik için sırasıyla: %CV değerleri %2.09 ve %3.68 olarak bulundu. 1.75 mmol/L konsantrasyonu için %CV değerleri %2.28 ve %4.06 olarak bulundu. %CV değerleri %10 dan küçük olduğu için performans yeterli bulundu. Geri kazanım (Recovery) çalışmasında % Geri elde ortalaması %96 olarak bulundu. Orantılı hatayı %4 olarak tespit edildi. Standartlara uygun olduğu görüldü. Yöntem karşılaştırma çalışmasında cihazlar arası sonuçların uyumunun değerlendirilmesi NCCLS EP9-A protokolüne göre yapıldı. Korelasyon katsayısı r =0.963 olarak bulundu. Her iki yöntem arasında anlamlı düzeyde korelasyon tespit edildi. Sonuç: Yapılan çalışmada spektrofotometrik yöntemin analitik performansı yeterli bulundu ve klinik laboratuvarlarda güvenli bir şeklide sonuç verilebileceği saptandı. Anahtar Klimeleri: Lityum, İCP-MS, Spektrofotometrik, Bipolar Bozukluk