Şeyh Ahmed Fethullah el-Câmî'nin hayatı, eserleri ve tasavvufi görüşleri

Şeyh Ahmed Fethullah el-Câmî 1921 yılında Türkiye'nin şark bölgesinin Muş vilayetinde dünyaya gelmiş bir Cumhuriyet Dönemi müellifidir. Birinci dünya savaşı esnasında ailesinin büyük bir kısmını kaybeden Câmî, küçük yaşlarından itibaren kardeşiyle beraber hem hayatın çetin zorluklarıyla mücadele etmiş hem de ilim tahsili için farklı bölgelere ilmî seyahatler yapmış dönemin önde gelen âlimlerinden ilim tahsil etmiş zâhid, âbid ve takvâ ehli bir zat olarak temayüz etmiştir. Çok velûd bir müellif olan Câmî'nin dinî ilimlerin muhtelif alanlarına ilişkin yazdığı sekiz eseri mevcuttur. Tasavvuf ile alakalı telif ettiği en önemli eserleri Sevânihü Kalbiyye, ed-Dürerü'l-behiyye fî'l-vesâyâ'l-Câmiyye ve Tenzîhu'l-kulûb li Nazari Allâmi'l-ğuyûb adlı eserleridir. Bunun yanı sıra Mü'minlerin özeliklerine dair önemli bilgiler içeren Min Sifâti'l-mü'minîn fî'l-Kur'âni'l-Kerîm ve Nidâu'l-mü'minîn fî'l-Kur'âni'l-Mubîn adlı eserleri de bizce tasavvuf açısından büyük bir öneme haizdir. Ayrıca Kâdî el-Beydâvî'nın tefsiri ile alakalı yazmış olduğu el-Mücerredu'l-muhtasar min Tefsîri'l-Kâdî el-Beydâvî adlı eseri de tefsir alanında yazılmış önemli telifatıdır. Bu çalışmada yukarıda bahse konu eserler minvalinde Câmî'nin hem tasavvufa dair görüş ve düşünceleri hem de ilmî ve sûfî şahsiyeti etraflıca ortaya konmaya çalışılmıştır. Ayrıca bu çalışma, Kur'ân ve Sünnete dayalı bir tasavvuf anlayışını öne çıkaran Şeyh Ahmed Fethullah el-Câmî'nin Şâzeliyye tarîkatı eksenli irfân geleneğinin tesirinde kaldığını ve bu geleneğin şark uleması arasındaki en önemli takipçisi ve öncülerinden biri olduğunu ortaya koymaktadır.