Sivil toplum, Neo-Osmanlıcılık ve İHH

Bu tez çalışması; İHH'nın, Türk dış politikasının önemli bir parametresi olan Neo-Osmanlıcılık siyaseti üzerinde, nasıl bir fonksiyona sahip olduğunu analiz etmeyi amaçlamaktadır. Özellikle ANAP döneminden, Neo-Osmanlıcılığın büyük bir ivme kazandığı AK Parti dönemine kadar yaşanan dış politika gelişmeleri içerisinde, İHH'nın hangi noktada yer aldığı ve devlet eksenli siyasete nasıl bir katkı sağladığı sorusu irdelenmiştir. Bu bağlamda, Neo-Osmanlıcılık nedir?, Neo-Osmanlıcılık dış politika kapsamında nasıl uygulanmaktadır? ve İHH'nın insani yardım kapsamında yürüttüğü faaliyetlerin, Neo-Osmanlıcılık politikasında nasıl bir yer teşkil ettiği? sorularına da cevap aranmaktadır. Çalışma kapsamında Turgut Özal, Necmettin Erbakan ve Recep Tayyip Erdoğan dönemleri incelenmiş ve üç dönemdeki Neo-Osmanlıcı dış politika hamleleri analiz edilmiştir. Neo-Osmanlıcılığın tamamiyle yumuşak güç unsurları üzerine kurgulanan bir politika olması, devletlerin sert güç yani askeri güç unsurlarından tamamen sıyrılmasını gerekli kılmıştır. Bu nedenle liderler tepki çekecek bir emperyal tutum yerine sivil insiyatifler yoluyla Neo-Osmanlıcılığın yayılmasını daha doğru bulmuş bu noktada sivil toplum kuruluşları son derece kritik görevler üstlenmişlerdir. İHH Vakfının hem İslami hassasiyetler taşıyan bir sivil toplum kuruluşu olması hem de insani yardım faaliyetlerini referans alması, İslami-muhafazakar ilkeleri odak noktası olarak belirleyen xi hükümetlerin dış politika hedefleriyle, İHH'nın dünya algısının paralellikler arz etmesine neden olmuştur. Bu nedenle, her üç lider döneminde de, Türk dış politikasının temel argümanı haline gelen Neo-Osmanlıcılık ideolojisinde İHH, son derece önemli roller üstlenmiş, neredeyse yarı-devlet kuruluşu gibi faaliyet yürütmüştür. Anahtar Kelimeler: Neo-Osmanlıcılık, Yumuşak Güç (Soft Power), Yönetişim, Sivil Toplum Kuruluşları, İslam Birliği,