Siyasi coğrafya açısından Libya

Geçmişten günümüze birçok medeniyete ev sahipliği yapmış olan Libya, konumu itibariyle oldukça stratejik bir noktada yer almaktadır. Akdeniz'i kullanan gemilere karşı yağma faaliyetleri yürüten İspanyol korsanlara karşı Osmanlı idaresi tarafından sefer düzenlenmiş ve 1551 yılında bu topraklar Osmanlı egemenliğine girmiştir. Uzun bir Osmanlı egemenliği döneminden sonra ülke İtalyanlar tarafından işgal edilmiştir. İtalyanlardan sonra 1951 yılında Birleşmiş Milletler kararı ile bağımsız olarak Libya devleti kurulmuştur. Yeni kurulan ülkenin ilk devlet başkanı Kral İdris olmuştur. Bu dönemde Libya'da ilk petrol keşfedilmiş ve çıkarılmaya başlanmıştır. Petrolün çıkarılmasıyla birlikte Libya'ya olan ilgi daha da artmıştır. Petrolden elde edilen gelirler ile ülkede birçok iskân faaliyeti gerçekleştirilmiştir. 1969 yılında Kral İdris kansız bir darbe ile tahttan indirilmiş ve yerine darbeyi gerçekleştiren Muammer Kaddafi geçmiştir. Kaddafi döneminde petrol üretimi ve gelirleri artmaya devam etmiştir. Ancak elde edilen gelirler halka tam olarak yansıtılmamış, bunun yerine Kaddafi başta Suriye olmak üzere diğer devletlerle birleşmek için birçok girişimde bulunmuş ve büyük miktarlarda para harcamıştır. Batılı ülkelerin Arap Baharı olarak adlandırdığı ve Tunus, Mısır ve Suriye gibi birçok ülkede yönetimlerin değişmesine yol açan olaylar 2011 yılında Libya'ya da sıçramış ve Muammer Kaddafi rejimi iktidardan indirilmiştir. Diğer devletlerdeki olaylar genellikle ekonomik odaklı iken Libya'daki olayların nedeni ülkenin yer altı zenginlikleri olarak değerlendirilmektedir. Ülkedeki olaylar sadece hükümeti devirmekle kalmamış, aynı zamanda ülkeyi bir iç savaşın içine sürüklemiştir. Yaşanan olaylar nedeniyle ülkenin en büyük gelir kaynağı olan petrol ve doğal gaz üretimi durma noktasına gelmiş ve halk büyük ekonomik sıkıntılar çekmeye başlamıştır. Bugüne kadar ülke yönetiminde söz sahibi olan kabileler hem iç hem de dış etkenler nedeniyle birbirleriyle mücadele etmişlerdir. Olayların başlamasının ardından daha önce Libya ordusunda görev yapmış ve ABD'ye sığınmış olan eski general Hafter, ülke yönetimini ele geçirmeye çalışmış ancak başarısız olmuştur. Hafter'ı destekleyen ülkelere baktığımızda Birleşik Arap Emirlikleri, Mısır, Fransa ve Rusya başı çekmektedir. Diğer tarafta ise ülkenin resmi temsilcisi olan ve Birleşmiş Milletler tarafından tanınan Ulusal Mutabakat Hükümeti yer almaktadır. Ülke içindeki bu iki grup iktidar mücadelesi vermeye devam etmektedir. Ülkenin resmi temsilcisi Ulusal Mutabakat Hükümeti, Türkiye ve Katar tarafından desteklenmektedir. Bu çalışmada bir Akdeniz ülkesi olan Libya'nın jeopolitik ve jeostratejik önemini ortaya çıkarmak hedeflenmiştir. Bu tez çalışmasında daha çok kaynak tarama yöntemi kullanılmıştır.