Sophokles'in Oidipus Üçlemesi'nde çatışma ve şiddet

Tragedya Antik Yunan'da ortaya çıkmış, varlığını bir yüzyıl kadar sürdürmüş, mit ve site dünyası arasındaki çatışmanın, insan deneyiminin bir örneği olarak yansıtıldığı, edebi bir tür olmanın yanında siyasal ve toplumsal bir kurumdur. Tragedyada ortaya çıkan çatışma, toplumda ortaya çıkan krizin bir ifadesidir. Bu çalışmanın temel amacı, tragedyaların mitosun gizlediği her yana yayılmış şiddeti sitenin düşünsel, toplumsal ve siyasal ölçütlerinden hareketle açığa çıkaran çatışma ve şiddet metinleri olduğunu göstermektir. Mit ve site dünyasına ikili bir göndermede bulunan tragedya, bu iki dünya arasındaki çatışma tarafından biçimlenir. Tragedyada iki aşırı uç olarak konumlanan öğeler arasındaki çatışma, hem trajik diyalogda dilsel şiddet biçimini alır hem de savaş, ensest, ölüm vb. gibi daha somut biçimlerdeki şiddete dönüşür. Bu çalışma tragedyada ortaya çıkan çatışma ve şiddet biçimlerini, tragedyanın mit ve siteyle olan ilişkisinden hareketle açıklanmaya çalışır. Bu bağlamda tez Sophokles'in Kral Oidipus, Oidipus Kolonos'ta ve Antigone adlı oyunlardan oluşan Oidipus Üçlemesi'ni şiddet-kutsal-yasa ilişkisi çerçevesinde tartışmayı amaçlar. Oidipus tragedyasında şiddet, iki varlığın birbirini yok etmesi üzerine kurgulanan trajik diyologda ortaya çıkar; ensest ve baba katli suçlarının veba salgınına bağlanmasıyla farklılıkların ortadan kalkmasına yol açar. Oidipus Kolonos'ta tragedyasında ise şiddetin kaynağı olan Oidipus'un kutsal bir varlığa dönüşmesiyle, şiddetin diğer yüzünün kutsal olduğu gerçeği görünür hale gelir. Kutsal yasa ile pozitif yasa çatışmasının yaşandığı Antigone tragedyasında, Antigone her iki yasa tarafından ölüme mahkûm edilen kurban olarak belirir.