Sosyal değişme sürecinde Alevilik

Aleviliğin bilimsel olarak araştırılabilmesi için tarihsel süreçte sahip olduğu özelliklerin ve yaşanan değişimlerin saptanması büyük önem taşımaktadır. Tezimizde Aleviliğin farklı yorumlarının ve bu duruma neden olan sosyal koşulların açıklanmasını amaçladık. Çeşitli alanlarda yapılan tezleri, araştırmaları ve makaleleri inceleyerek konunun inançsal ve kültürel boyutlarına değindik. Sosyal değişim sürecinde meydana gelen farklılaşmaların nasıl algılandığı üzerinde durduk. Aleviliğin kurumsal yapısına etki eden unsurların, özellikle kentleşme sonucunda çözülmeye başladığını ve kent ortamı, formel eğitimin yaygınlaşması, nüfusun artması gibi birçok unsurun etkisiyle onlarca araştırmaya ve tartışmaya konu olduğunu gördük. Yurt içinde ve dışında gerçekleştirilen araştırmaların sonuçlarının, medya ve sosyal medya vasıtasıyla geçmişe nazaran daha yaygın olarak takip edildiğini saptadık. Özellikle akademi dışında gerçekleştirilen çalışmaların bir kısmının metot ve kaynaklar bakımından yeterli ve kapsayıcı olmadığı sonucuna ulaştık. Akademik çevrelerde yapılan araştırmaların da genellikle farklı disiplinlerden gelen kişilerce yapıldığından, teorik ve metodolojik düzeyde alanların yapısından etkilendiklerini, büyük ölçüde bölgesel ve dönemsel nitelikli çalışmalar oldukları için genel bir izlenim sunmaya elverişli olmadıklarını tespit ettik. Aleviliğin literatürdeki temel unsurlardan oldukça uzak yansıtıldığı bazı çalışmalarda, ideolojik kaygılarla hareket edilmesinin ortaya çıkardığı tahribat, tarihsel sürecin henüz aydınlatılmamış yönleriyle birleşince birtakım kabullerin, bilimsel bilginin anlaşılmasını zorlaştırdığını saptadık. Aleviliğin kurumsal ve tarihsel özelliklerinin net biçimde açıklanabilmesi için multidisipliner araştırmalar yapılması gerekmektedir. Günümüzde farklılaşan yönlerin ortaya çıkarılması için alan araştırmalarının desteklenmesi gerektiğini söyleyebiliriz. Anahtar Kelimeler: Alevilik, sosyal değişim, kentleşme, kurumsal yapı