Sosyal denge sözleşmesinin sendika üyesi belediye çalışanı kamu görevlileri üzerindeki etkisi: Pursaklar Belediyesi örneği

Kamu görevlileri sendikacılığı, işçi sendikacılığına göre daha geç oluşum göstermiş, kısıtlı da olsa yasal sendikal haklara daha geç ulaşmıştır. Osmanlı İmparatorluğu'ndan günümüze, kamu görevlilerinin sendikalaşma hareketine sıcak bakılmamış, örgütlenmeleri engellenmiş, hareket alanları kısıtlı tutulmuştur. Kamu görevlileri, uluslararası alanda yaşanan özgürleşme ve örgütlenme hareketleri çerçevesinde Türkiye'nin kabul ettiği ve onayladığı Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) sözleşmeleri ekseninde, 1995 yılında sendika kurma ve üye olma hakkı elde etmiştir. Kamu görevlileri sendikaları, Anayasa'da düzenlenen sendika kurabilme hakkından sonra ilk yasal düzenlemesine 2001 yılında 4688 sayılı "Kamu Görevlileri Sendikaları Kanunu" ile kavuşmuştur. Bu 6 yıllık dönem dikkate alındığında ve tarihi örneklere bakıldığında; özellikle belediyelerde çalışan kamu görevlilerinin üye oldukları sendikalar, 1990'lı yıllardan itibaren, üyeleri adına belediyelerle sözleşme imzalamış ve üyelerine ilave mali ve sosyal haklar getirmişlerdir. Belediyelerle yapılan bu sözleşmelere; sosyal denge sözleşmesi, sosyal denge tazminatı, toplu sözleşme ve benzeri adlar kullanılmıştır. Sosyal denge sözleşmesi, 2012 yılında yapılan değişiklikle yasal mevzuatımıza girmiştir. Sosyal denge sözleşmesinden yararlanmaya ilişkin süreçler, hem kamu görevlilerinin hem de kamu görevlileri sendikalarının sürekli gündeminde yer almıştır. Nitekim, 4688 sayılı Kanun'dan kaynaklı olarak, toplu sözleşme ikramiyesi dışındaki toplu sözleşme hükümlerinden bütün kamu görevlileri eşit yararlanmaktadır. Yerel Yönetim Hizmet Kolu'ndaki belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerindeki kamu görevlileri sendikaları ise toplu sözleşmeye ilave olarak yetkili oldukları belediyelerde sosyal denge sözleşmesi imzalayabilmektedir. İmzalanan sosyal denge sözleşmesinden yararlanma noktasında, genel toplu sözleşmede hüküm bulunmasına rağmen birçok tartışma yaşanmış ve yargı konusu olmuştur. Literatürde bu alanda yaşanan boşluklar ve eksiklikler de dikkate alınarak, sosyal denge sözleşmesinden yararlanmaya ilişkin görüş ve beklentiler ile kamu görevlilerinin sendikal örgütlenme alanında yaşadıkları eksikliklerin ortaya konulması amaçlanmıştır.