Sporda fanatizm: Futbol seyircileri üzerine sosyolojik bir araştırma (Elazığ örneği)

Sporda Fanatizm: Futbol Seyircileri Üzerine Sosyolojik Bir Araştırma (Elazığ Örneği) Mehmet ÖCALAN Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyoloji Ana Bilim Dalı Günümüzde, sporun her alanında şiddetin giderek yaygınlaşmasına karşın, bu konudaki akademik çalışmalar oldukça sınırlıdır. Özellikle futbol sahalarında, şiddet ve holiganizm, kontrol edilemez boyutlara ulaşmıştır.Avrupa ülkelerinde özellikle de İngiltere'de, 1960'lardan başlanarak, günümüze kadar pekçok araştırma yapılmış, özellikle futbol ve şiddet konusunda, değişik çözüm önerileri getirilmiştir. Yapılan araştırmalarda, şiddete eğilimi olanlar ve şiddete başvurma nedenleri tespit edilmiştir. Bugün ülkemiz, ciddi bir futbolda şiddet gerçeğiyle karşı karşıyadır. Hemen hemen her maçtan önce, maç sırasında veya maçtan sonra, şiddet yanlıları sahneye çıkmakta ve olay çıkarmaktadırlar. Maç yapmak için deplasmana giden takımları ve taraftarlarını istenmeyen olaylardan korumak için, emniyet güçleri, geniş güvenlik tedbirleri almaktadır. Maç bittikten sonra, takımlar ve taraftarlar da şehir dışına kadar yolcu edilmesine rağmen, yine de istenmeyen olaylar olmakta ve bu olaylar, artarak devam etmektedir. Bu çalışma, Elazığ ili futbol seyircilerinden 700 kişiye, anket uygulamak suretiyle gerçekleştirilmiştir. Araştırmada, seyircilerin demografik özellikleri, saha içinde ve saha dışındaki davranışları, diğer takım taraftarları hakkındaki düşünceleri ve fanatizm hakkındaki görüşleri öğrenilmeye çalışılmıştır. Anket, mülakat ve gözlem sonuçlarından elde edilen veriler ışığında; 1- Elazığspor seyircilerinin; yaş ortalaması, en sık maçlara gidenlerin özellikleri, öğrenim durumları, mesleksel dağılımları, ekonomik durumlar, boş zaman değerlendirme etkinlikleri, tespit edilmeye çalışılmıştır.IV 2- Seyircilerin, şiddet içeren davranışları arasında, en fazla görülenin, sözlü sataşmalar olduğu tespit edilmiştir. Sözlü sataşma ve küfür, sırasıyla hakemlere, karşı takım oyuncularına karşı, takım taraftarlarına ve kendi oyuncularına yönetilmektedir. Diyarbakırspor ve Malatyaspor maçlarında, küfür oranı ve şiddetin dozunun arttığı tespit edilmiştir. 3- Seyirci davranışları eğitim, yaş, ekonomik durum ve meslek değişkenleri ile karşılaştırılmıştır. Şiddet içeren davranışların, daha çok maddi durumları kötü olan gençler, öğrenciler ve ortaokul mezunları arasında olduğu görülmüştür. Ayrıca, bu araştırmada, seyircilerin %50' sinin, hiçbir şekilde küfür etmediği tespit edilmiştir. 4- Bu araştırmada seyircilerin, futbol hakemleri, karşı takım sporcuları, taraftarları ve güvenlik kuvvetleri hakkındaki görüşleri de incelenmiştir.