Suriyeli mültecilerde travma sonrası stres belirtilerive travma sonrası büyüme ile ilişkili değişkenler

Suriye Savaşı, Suriyeli vatandaşların başka ülkelere toplu şekilde iltica etmelerine ve onların kendi ülkelerinde, iltica sırasında ve iltica sonrası yeni ülkelerine yerleşme sürecinde birçok olası travmatik yaşantı ve stres veren duruma maruz kalmalarına sebep olmuştur. Suriyeli mültecilerin bu örseleyici yaşantılar sonrasında olumlu psikolojik etkilenme ihtimallerini inceleyen araştırma sınırlıdır. Mevcut çalışmada, Türkiye'de yaşayan Suriyeli mültecilerde travma sonrası büyümeyi etkileyen faktörlerin incelenmesi ve bu faktörleri içeren bir model oluşturulması amaçlanmıştır. Önerilen modeldeki faktörler şunlardır; geçmiş çoklu travmatik yaşantılar, iltica sonrası yaşanılan zorluklar, travma sonrası stres belirtileri ve başa çıkma tutumları. Bu faktörler arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla Yapısal Eşitlik Modeli (YEM) kullanılmıştır. Çalışmanın verileri, Hatay ve Mardin'de kamp dışında yaşayan Suriyeli mültecilerden toplanmıştır. 18-77 yaş aralığında (𝑋𝑜𝑟𝑡= 35.60, SS = 11.65), 275 kadın (%52.1), 249 erkek (%47.2), 528 Suriyeli mültecinin katılımcı olduğu araştırma, kesitsel bir çalışmadır. Çalışmanın değişkenleri olan geçmiş çoklu travmatik yaşantılar, iltica sonrası yaşanılan zorluklar, travma sonrası stres belirtileri ve başa çıkma tutumları ölçmek amacıyla 5 adet özbildirime dayalı ölçek kullanılmıştır (LEC-5, PMLD, PCL-5, COPE, PTGI). YEM sonuçları, modelin eldeki veriye iyi uyduğunu (RMSEA = .08, CFI = .91, SRMR = .08) ve TSB'deki varyansın % 33'ünün bağımsız değişkenler tarafından açıklandığını göstermiştir. Çoklu geçmiş travmatik olayın şiddeti ve iltica sonrası zorluklar TSB ile doğrudan ilişkili olmayıp, travma sonrası stres belirtileri ile ilişkilidir. Başa çıkma stratejileri doğrudan TSB ile ilişkilidir ve travmatik yaşantıların türünün ve şiddetinin TSB ile olan ilişkisinde baş etme stratejileri aracılık etmektedir. İstatistiksel model, mültecilerin geçmişte meydana gelen çoklu travmatik yaşantıların özellikleri ile TSB arasındaki ilişkinin başa çıkma stratejilerinin varlığıyla açıklandığı göstermektedir. Bu anlamda, mültecilere yönelik psikoterapilerde ve psikososyal müdahalelerde başa çıkma stratejilerinin ele alınması pozitif psikolojik büyümeyi destekleyeceği düşünülmektedir. Model, iltica sonrası zorlukların TSB veya başa çıkma stratejilerini doğrudan etkilemediğini göstermektedir. İlişkili alanyazında bu etkinin incelendiği sınırlı sayıda araştırma olduğu için gelecekteki çalışmaların iltica sonrası zorlukların TSB üzerindeki etkisine ayrıntılı olarak değinilmesi önerilmektedir.