Suriyeli sığınmacıların TRC2 bölgesinde vergi uyumlarının incelenmesi

Türkiye, kültürel mirası ve coğrafi konumu sebebiyle her zaman bir göç ülkesi olmuştur. Bu noktada Suriye'de ortaya çıkan iç savaşta Türkiye coğrafi konumundan dolayı bu bölgeden yoğun göç almıştır. Bu göç bölge için gerek göç alanlar gerekse göç edenler için önemli sosyo-ekonomik etkiler ortaya çıkarmıştır. Çalışmanın konusu, geçici koruma kapsamındaki Suriyeli girişimcilerin vergi yapısına etkilerinin Şanlıurfa ve Diyarbakır örneğinde incelenmesidir. Bu etkilerin ortaya koyulabilmesi için Şanlıurfa ve Diyarbakır'daki geçici koruma kapsamındaki Suriyeli sığınmacılarla veri toplama aracı uygulaması yapılmıştır. Veri toplama aracı iki bölümden oluşmuştur. İlk bölümde araştırmaya katılan Suriyeli iş insanlarının demografik özelliklerini tespit etmek için genel sorular yer almıştır. Veri toplama aracının ikinci bölümünde Ciğerci ve Eğmir (2020) tarafından geliştirilen "Geçici Koruma Altında Bulunan Suriye Uyruklu Kişilerin Türk Vergi Sistemine Uyumu" ölçeği yer almıştır. Veri toplama aracı uygulaması Diyarbakır ve Şanlıurfa'da ikamet etmekte olan 190 Suriyeli iş insanına uygulanmıştır. Çalışmanın katılımcıları basit tesadüfi örnekleme yöntemine göre seçilmiştir. Çalışmanın verileri için faktör analizi, normallik testi ve güvenirlik analizi yapılmıştır. Çalışmanın ölçek geneli ve alt boyutları için yapılan normallik testi sonucu verilerin normal dağılım gösterdiği tespit edilmiştir. Bunun için ikili değişkenler için bağımsız örneklemler T-testi ve ikiden fazla değişkenler için ise ANOVA Benferonni çoklu karşılaştırma testi yapılmıştır. Çalışma sonucunda sığınmacı statüsünde yer alanların ölçek ifadelerine en fazla katılım gösterdikleri ifade "Türkiye'de vergi oranlarının çok yüksek olduğunu düşünüyorum" ve "Türkiye'de yaşayan bizlerin vergi mükellefi olabilmesi için konulan şartlar oldukça ağırdır" ifadelerine katılım gösterdikleri tespit edilmiştir. Bu bulgular ışığında Suriyeli iş insanını Türkiye'nin yüksek vergi ve vergi toplama politikası oldukça zorlamakta olduğu anlaşılmaktadır. Ayrıca bu çalışma kapsamında yapılan T-testi ve ANOVA çoklu karşılaştırma testleri sonucunda Suriyeli iş insanlarının cinsiyeti, yaşadığı şehir ve yaş değişkenlerinin mültecilerin ekonomik değerlere katkısında etkili bir değişken olduğu tespit edilmiştir.