Tarihi dizilerle yaşam boyu öğrenme algısı (Bartın ili örneği)

Bu araştırmanın amacı, ortaokul ve lise son sınıf öğrencilerinin tarihi dizilerle yaşam boyu öğrenmelerinin değerlendirilmesidir. Araştırmada karma yöntem (mix medhod) desenlerinden yakınsayan (paralel) desen kullanılmış, çalışmanın nicel ve nitel kısmı eş zamanlı uygulanmıştır. Araştırmanın nicel kısmında tarama deseni kullanılmış ve araştırmacı tarafından araştırmaya uygun ölçek geliştirilerek uygulanmıştır. Araştırmanın evrenini Bartın İli ortaokul ve ortaöğretim kurumlarında öğrenim gören 8. ve 12 sınıf öğrencileri; örneklemini ise 2015-2016 eğitim-öğretim yılında Bartın İli ortaokul ve ortaöğretim kurumlarında 8. ve 12 sınıfta öğrenim gören 1049 öğrenci oluşturmuştur. Araştırmanın verileri araştırmacının geliştirdiği kişisel bilgi formu, televizyon izleme durumu formu ve "Tarihi Dizilerle Yaşam Boyu Öğrenme Ölçeği" ile elde edilmiştir. Elde edilen verilerin analizi için SPSS-22.0 paket programı kullanılmıştır. Öğrencilerinin tarihi dizilerle yaşam boyu öğrenmesine ilişkin puanlarını bulmak için betimsel istatistikler; bu puanların değişkenlere göre anlamlı farklılık gösterip göstermediğini tespit etmek için, Mann Whitney U testi ve Kruskal Wallis H testi kullanılmıştır. Karşılaştırmalar sonrasında anlamlı bir fark çıkması sonucunda Mann Whitney U testi ve Bonferroni düzeltmesi ile farkın kaynağı tespit edilmiştir. Araştırmanın nitel kısmında ise (fenemonoloji) olgu bilim deseni kullanılmıştır. Kolay ulaşılabilir örneklem ile seçilen bir ortaokul ve bir ortaöğretim kurumundan amaca uygun tarihi dizileri izleyen 22 öğrenci, ölçüt örneklem ile seçilmiş ve araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu ile öğrencilerin görüşleri alınarak NVIVO 11Plus programı ile içerik analizi yapılıştır. Araştırmaya ilişkin şu sonuçlara ulaşılmıştır: - Ortaokul 8. sınıf ve ortaöğretim 12. sınıf öğrencilerinin tarihi dizilerle yaşam boyu öğrenmeleri orta düzeydedir (x2=2,88). Tarihi dizileri izleyerek tarih bilgisi edinme yönüyle kendilerini geliştirmeye istekli oldukları, tarihi dizilerle yaşam boyu öğrenmenin önemli bir boyutu olan tarihsel düşünmenin ve bunun belirleyicisi olan tarih bilincinin öğrencilerde oluştuğu söylenebilir. - Tarihi Dizilerle Yaşam Boyu Öğrenme Ölçeği'nin alt boyutlarına göre, öğrencilerin tarihi dizilerle yaşam boyu öğrenmeleri, tarih bilgisi (x2=3,20), tarih bilinci (x2=2,93), tarihsel düşünme (x2=2,88) ve öğrenmeyi öğrenme (x2=2,60) boyutlarında orta düzeydedir. - Tarihi dizilerle yaşam boyu öğrenmede cinsiyete göre erkekler lehine; okul türünde ortaokul öğrencilerinin lehine; anne eğitim düzeyinde önlisans mezunu olanlar lehine; günde 2-3 saat televizyon izleyenler lehine; tarihi dizileri izleyen öğrenciler lehine; iki-üç tarihi dizi izleyen öğrenciler lehine; "Diriliş Ertuğrul" dizisini izleyenler lehine anlamlı bir fark çıkmıştır. Sınıf, baba eğitim düzeyi, anne mesleği ve baba mesleği değişkenlerinde anlamlı bir fark yoktur. - Nitel sonuçlara göre; öğrencilerde tarihi dizilerin merak uyandırdığı, onların dizide geçen tarihi yer ve mekânlar hakkında bilgi sahibi oldukları bulunmuştur. Öğrenciler, tarihi konuları araştırarak dizide geçen ve daha önce bilmedikleri tarihi karakterleri, olayları öğrenerek bir anlamda öğrenmeyi öğrenmektedirler. Tarihi dizilerde geçen olay akışı öğrencilerin zihninde tarihi olayların kronolojik bir sıra içerisinde yer etmesine katkı sağlamaktadır. Öğrenciler tarih bilgisi edinerek öğrendiklerini anlamlandırabilmekte ve çevrelerine aktarabilmektedir. Bu bağlamda öğrenciler, tarihi dizilerle edindikleri yeni bilgi ve becerileri hem kendi yaşamlarına transfer edebilmekte hem de çevresiyle paylaşarak bu bilgi ve becerilerin yayılmasına katkıda bulunmakta ve böylece yaşam boyu öğrenmeleri zenginleşmektedir. Araştırma sonucunda, televizyonun programlar yoluyla informal (algın) öğrenmede önemli bir rolü olduğu için, bu rol ve görevlerin farkında olunarak dizilerin yayınlanması ve izleyicilere verilmek istenen tarihi mesajların düzenlenmesi önerilmiştir.