Tarihi harput kent yerleşiminin kimlik-bellek ilişkisi bağlamında okunması

Kent kimliğinin bellek üzerinden okunduğu bu çalışma, bellek üzerinden yapılan kent okumalarıyla kent imgeleri bağlamında incelenmiştir. Kent belleği ve kolektif bellek üzerinden kent imgeleri yardımıyla kent kimliğinin sorgulandığı bu çalışmada, tarihte önemli bir yere sahip olan Harput kent kimliği sorgulanmıştır. Kentleşme geçmişten gelen ve sonu olmayan bir süreç olarak tanımlanmaktadır. İçinde yaşayan birey ve toplumların değişip dönüşmesiyle kentlerin sembol ve bilinirlik dereceleri de değişmektedir. Bu durum kentlerin zihinlerdeki görüntüsünü de değiştirmektedir. Değişen kentler bireylerin kenti algılama ve yorumlama biçimlerini etkilemektedir. Kenti değerlendirirken bireylerin zihinlerinde oluşan imgeler kent kimliğini oluşturmaktadır. Tarihi kentler, geçmişin izlerini taşırlar. Günümüzde kentler, özellikle sanayi devrimi sonrasında kentleşme şekillerinin farklılaşmasıyla değişmiştir. Tarihi kentlerin geçmişten günümüze sahip olduğu kültür farklılıkları her dönem farklılaşmış, bu durum kendini en çok mimaride göstermiştir. Kentlerin sahip olduğu farklı kültürler faklı kent kimliklerini oluşturmuş ve her kent farklı şekillenmiştir. Sanayi devrimi sonrası değişen kentleşme tek düze bir mimariyi beraberinde getirmiş sonuçta birbirine benzeyen kimliksiz kentler yükselmiştir. Aynı zamanda bu durum tarihte büyük medeniyetlere ev sahipliği yaparak şekillenen tarihi kent kimliklerini de yok etmektedir Bu kapsamda geçmişte önemli bir konuma sahip olan ve birçok medeniyete ev sahipliği yapmış olan Harput kenti üzerinden kent kimliği sorgulanması amaçlanmıştır. Çoğu tarihi yapısını kaybeden Harput kentinde kent kimliğini belirlemek için "zihinsel haritalama" yöntemiyle kentsel ve kolektif bellek üzerinden okumalar yapılmıştır. Bu kapsamda yapılan anket çalışmalarıyla katılımcıların zihinlerindeki kent imgeleri yardımıyla Harput kent kimliği belirlenmeye çalışılmıştır. Tezin alan çalışması kısmında kullanıcılara kente dair sorular sorulmuş ve bu sorular ışığında katılımcıların bellekleri üzerinden kentin kültür ve kimliğinin araştırılabilmesi amacıyla 'derinlemesine görüşme' tekniğinden faydalanılmıştır. Görüşmecilerin yaşları üzerinden kategorize edilerek yapılan değerlendirmelerde aynı zamanda bazı katılımcıların zihin haritaları alınarak elde edilen veriler desteklenmiştir. Anahtar Kelimeler: İmge, Kent İmgesi, Bellek, Kent Belleği, Kolektif Bellek, Kimlik, Kent kimliği, Harput