Turizmin ekonomik etkilerinin ölçülmesinde kullanılan yöntemler ve Türkiye`nin aktif dış turizm gelirlerinin ölçümü için bir model önerisi

Özellikle son çeyrek yüzyılda dünya ekeonomisi için önemli bir sektör durumuna gelen turizme karşı olan ilgi de önemli oranda artmıştır. Bu ilginin nedenlerinden biri gelir, istihdam vb. gibi turizmin yarattığı olumlu ekonomik etkilerdir. Ancak, artan bu ilgiye karşın, hetorejen yapısı turizmin tanımlanlanmasını ve ölçülmesini güçleştirmektedir. Bu güçlükler nedeniyle turizmin yarattığı ekonomik etkilerin ölçümü için bir çok yöntem geliştirilmiştir. Geliştirilen yöntemlerden turist harcamalarının gözlemlenmesi, alan araştırmaları, banka kayıt, artık gelirler, mevsimsel fark, harcama oran, maliyet faktör, çarpan, girdi-çıktı ve uydu hesaplama yöntemleri bu çalışmada incelenmektedir. Çalışmada en son olarak incelen yöntem olan uydu turizmin ekonomik etkilerinin ölçümünde uluslararası kabul edilebilir standartlar oluşturmak için Dünya Turizm örgütü, Birleşmiş Milletler, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü vb. gibi çeşitli uluslararası kuruluşlar tarafından geliştirilmiştir. Geliştirilen bu yöntem Türkiye'nin de içinde bulunduğu bir çok ülke tarafından kullanılmaktadır. Ancak, Yöntem Türkiye'de doğru olarak uygulanamamaktadır. Bu çalışmada UHY, uygulamadaki yanlışlıkların giderilmesi koşuluyla Türkiye için turizmin ekonomik etkilerinin ölçümünde kullanılabilecek en iyi yöntem olarak önerilmektedir. Çalışma sonucunda, Türkiye'nin aktif dış turizm gelirlerini ölçmek için kullandığı uydu hesaplama yönteminin uygulanmasında kimi eksiklikler ve yanlışlıklar olduğu tespit edilmiştir. Bu eksiklik ve yanlışlıklan yerleşik olmayan ziyaretçilerin günübirlikçi ve turist olarak ayrılmaması gibi örneklem hatalarından, anketörlere az ücret ödenmesi gibi uygulama hatalarına kadar geniş bir yelpazeyi kapsamaktadır. Tespit edilen eksik ve yanlışlıkların Türkiye'nin dış turizm gelirlerinin olduğundan daha fazla çıkmasına neden olduğu anlaşılmıştır. Çalışmada DİE tarafından Türkiye'nin aktif dış turizm gelirlerini ölçmek için kullanılan yöntemde tespit edilen eksik ve yanlışlıklan gideren bir model oluşturulmaktadır. Ayrıca, uygulamaya ilişkin çeşitli öneriler geliştirilmektedir. Bu çalışmada geliştirilen modelin doğru bir şekilde uygulanması ile dış turizm gelirleri daha doğru olarak ölçülebilecektir. Böylelikle, aktif dış turizme ilişkin tutarlı ve istikrarlı veriler elde edilecektir. VI